Screen Time නිසා මොළයට සිදුවන සැඟවුණු බලපෑම්
ඔබේ කුඩා දරුවන්ට ලබාදෙන තිර කාලය (Screen Time) කොපමණද?
අද බොහෝ දෙමාපියන් දරුවාට ජංගම දුරකථනයක් හෝ ටැබ්ලට් එකක් ලබාදී දරුවා සන්සුන් කිරීම පහසුම විසඳුම ලෙසට තෝරාගෙන ඇත. නමුත්, මෙම පුරුද්ද කුඩා දරුවන්ගේ මොළයට සහ හැසිරීම් රටාවට සිතනවාට වඩා ගැඹුරු බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව නව පර්යේෂණ හෙළි කරයි.
***
මේ ලිපිය, @BBCNews යූටියුබ් චැනලයේ What screens really do to your child’s brain development | BBC News වීඩීයෝව ඇසුරින් සකසන ලද ලිපියකි.
Cover image credit goes to parents.com
***
අද කාලේ බොහෝ මව්පියන්ට තමන්ගේ දරුවා අඬන කොට, කන්න හොර කරන කොට නැතිවම බැරි මෙවලමක් තමයි ස්මාර්ට් ෆෝන් එක නැත්නම් ටැබ් එක. හැබැයි, අපේ පුංචි පැටවුන්ට මේ විදිහට සීමාවකින් තොරව තිර දෙස බලා සිටීමට ඉඩ හැරීම කොයිතරම් දුරට ආරක්ෂිතද?
මෑතකදී බ්රිතාන්ය පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් විසින් කුඩා දරුවන්ගේ මානසික හා ශාරීරික සෞඛ්යය පිළිබඳව විශේෂ අධ්යයනයක් සිදු කර තිබෙනවා. එහිදී ඔවුන් ප්රධාන වශයෙන්ම අවධානය යොමු කළේ ඉතා වේගයෙන් දර්ශන මාරු වන (fast-paced content) වීඩියෝ දර්ශන නිසා බබාලාට සිදුවන බලපෑම පිළිබඳවයි.
🧠 වේගවත් වීඩියෝ නිසා දරුවන් තුළ ඇති වන බිය සහ ආතතිය
අපි හිතන්නේ නැති වුණාට, ඉතා වේගයෙන් දර්ශන සහ ශබ්ද වෙනස් වන කාටූන් හෝ වීඩියෝ නැරඹීම නිසා කුඩා දරුවන්ගේ මොළය දැඩි ආතතියකට ලක් වෙනවා. පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි වේගවත් දර්ශන නිසා දරුවාගේ සිරුර තුළ Fight-or-Flight (සටන් කිරීම හෝ පලායාම) නැමැති ස්වාභාවික ආතති ප්රතිචාරය අවදි වන බවයි.
සරලවම කිවහොත්: අප යම් අනතුරකට මුහුණ දෙන විට දැනෙන බිය සහ ආතතියට සමාන තත්ත්වයක්, මේ වේගවත් වීඩියෝ බැලීම නිසා නොදැනුවත්වම කුඩා දරුවන්ගේ මනස තුළ නිර්මාණය වේ.
📜 රජයෙන් නිකුත් කළ මාර්ගෝපදේශ
මේ භයානක තත්ත්වය වටහාගත් බ්රිතාන්ය රජය, වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන් වෙනුවෙන්ම නව සෞඛ්ය උපදෙස් මාලාවක් (New Government Guidelines) හඳුන්වා දී තිබෙනවා. දරුවන්ගේ වයස අනුව ඔවුන් නිර්දේශ කරන සීමාවන් මෙසේයි:
- වයස අවුරුදු 2 ට අඩු දරුවන්: කිසිම විටක තනිවම තිර දෙස බලා සිටීමට (Solo Screen Time) ඉඩ නොතැබිය යුතුය.
- වයස අවුරුදු 2 සිට 5 දක්වා දරුවන්: දිනකට වීඩියෝ හෝ දර්ශන නැරඹිය හැකි උපරිම කාලය පැය 1 කට සීමා කළ යුතුය.
සමහරවිට දරුවා නිශ්ශබ්දව තබා ගැනීමට හෝ කෑම කැවීමට දුරකථනය දීම ලෙහෙසි ක්රමයක් වෙන්න පුළුවන්. නමුත්, ඔවුන්ගේ මනස සෞඛ්ය සම්පන්නව වර්ධනය වීමට නම්, මේ නව උපදෙස් පිළිපදිමින් ඔවුන්ව අනවශ්ය තිර කාලයෙන් ඈත් කර තැබීමට මව්පියන් වන ඔබ අදම පියවර ගත යුතුයි. ඔබේ දරුවාගේ අනාගතය රැඳී තිබෙන්නේ ඔබ අද ගන්නා තීරණ මතයි!
අභියෝගයන් සහ උත්සාහය
සීමාව ඉක්මවා යන Screen Time (තිරය දෙස බලා සිටීමේ කාලය) අඩු කරන්න කියලා අපි එක පවුලකට අභියෝගයක් කළා. හැබැයි ඇත්තම කියනවා නම්, ඒක හිතපු තරම් ලෙහෙසි වුණේ නැහැ. සතිය ආරම්භයේදී මම හිටියේ ලොකු බලාපොරොත්තුවක් ඇතුවයි, ඒත් අවසානයේ හැමදේම සිද්ධ වුණේ අපි සැලසුම් කරපු විදිහට නෙවෙයි.
අද වෙනකොට දරුවන් සහ ස්මාර්ට් දුරකථන අතර තියෙන මේ ඇලීම කොයිතරම් බරපතළද කියනවා නම්, මෑතකදී රජය පවා මේකට මැදිහත් වුණා. 2026 මාර්තු 27 වනදා එංගලන්ත රජය විසින් වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන් වෙනුවෙන් නවතම තිර කාලසීමා මාර්ගෝපදේශයක් (Screen Time Guidance) ප්රකාශයට පත් කළේ මේ නිසයි.
මෙම නව මාර්ගෝපදේශ මඟින් දෙමාපියන්ට ලබා දෙන වැදගත් උපදෙස් කිහිපයක් මෙසේ දැක්විය හැකියි:
වයස අවුරුදු 2 ට අඩු දරුවන් සඳහා
- දරුවන්ට Screen එක දෙස බලා සිටීමට ඉඩ දීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටින්න.
- එකම සුවිශේෂී ව්යතිරේකය: නෑදෑයින් සමඟ වීඩියෝ ඇමතුම් (Video Calls) වැනි පවුලේ අය එකතු වී කරන පොදු ක්රියාකාරකම් පමණක් මීට ඇතුළත් කළ හැකියි.
වයස අවුරුදු 2 සිට 5 දක්වා දරුවන් සඳහා
- දිනකට Screen එක බැලීමට දෙන කාලය උපරිම පැයකට සීමා කරන්න.
- කෑම ගන්නා වෙලාවන්හිදී සහ රාත්රී නින්දට යාමට පැයකට පෙර කිසිසේත්ම Screen එක දෙස බැලීමට ඉඩ නොදෙන්න.
- දරුවා Screen එක භාවිතා කරන සෑම අවස්ථාවකදීම අනිවාර්යයෙන්ම වැඩිහිටියෙකුගේ අධීක්ෂණය තිබිය යුතුයි.
දෙමාපියන්ගේ අවධානයට: දරුවන් වෙනුවෙන් තෝරාගත යුත්තේ ඔවුන්ගේ වයසට ගැළපෙන, මන්දගාමී (Slow-paced) ගලායෑමක් සහිත නිර්මාණාත්මක දේවල් පමණයි. විශේෂයෙන්ම වේගයෙන් දර්ශන මාරුවන (Fast-paced), සමාජ මාධ්ය ස්වභාවයේ වීඩියෝ මෙන්ම AI (කෘතිම බුද්ධි) සෙල්ලම් බඩු සහ මෙවලම් දරුවන්ට ලබා දීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකිය යුතුයි.
ඇයි මේ හදිසි තීරණ කරලියට පැමිණෙන්නේ?
මෙවැනි දැඩි තීරණ සහ උපදෙස් මේ මොහොතේම කරළියට එන්න ප්රධාන හේතුවක් තිබෙනවා. පසුගිය වසර 20 ක කාලය දෙස හැරී බැලුවොත්, දරුවන් නරඹන දේවල් සහ ඔවුන් ඒවා පරිභෝජනය කරන ආකාරය (How they consume it) ඉතාම වේගයෙන් හා බාහිර ලෝකයට නොදැනීම වෙනස් වෙලා තියෙනවා. අද වෙනකොට ස්මාර්ට් ෆෝන් සහ ටැබ්ලට් පරිගණක අපේ නිවෙස්වල සාමාන්ය අංගයක් බවට පත්වෙලා.
ඉතින්, මේ තාක්ෂණික රැල්ලෙන් අපේ දරුවන්ව බේරගන්න එක අභියෝගයක් වුණත්, ඔවුන්ගේ අනාගතය වෙනුවෙන් අපි අදම ඒ වෙනුවෙන් පෙළ ගැසිය යුතුමයි!
වේගවත් කාටූන් සහ කුඩා දරුවන්ගේ මොළය
අද කාලේ පුංචි දරුවන්ව එක තැනක ඉන්දවලා තියාගන්න ලේසිම ක්රමයක් තමයි ෆෝන් එකෙන් හෝ ටීවී එකෙන් කාටූන් එකක් දාලා දෙන එක. විශේෂයෙන්ම වර්තමානයේ දකින්න ලැබෙන කෙටි, වේගවත් මෙන්ම චරිත රැසක් නිතරම තිරය මත එහා මෙහා යන කාටූන් කොටස් (Episodes) දරුවන්ව එක එල්ලේ තිරය දෙස බලා සිටීමට පොළඹවනවා. මෙවැනි කෙටි නිර්මාණවල කතා තේමාවන් සහ සිදුවීම් වෙනස් වෙන්නේ ඇසිපිය හෙලන සැණින්.
නමුත් මේ වේගවත් තිර කාලය (Fast-paced screen time) ඔබේ ආදරණීය පොඩ්ඩන්ගේ මොළයට කරන්නේ මොන වගේ බලපෑමක්ද? මේ ගැන ලන්ඩන්හි ඊස්ට් යුනිවර්සිටි (University of East London) හි විද්යාඥයින් පිරිසක් සිදු කල පරීක්ෂණය පිළිබඳව අපි තවත් සලකා බලමු. දරුවන් තිරය දෙස බලන විට සිදුවන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීමට විද්යාඥයින් නවීන තාක්ෂණික ක්රමවේදයන් කිහිපයක්ම භාවිත කළා:
- ඇස් චලනය වන දිශාව නිරීක්ෂණය කිරීම (Eye-tracking): දරුවන් තිරයේ වඩාත්ම බලන්නේ කුමන ස්ථාන දෙසද යන්න හඳුනා ගැනීමට.
- හෘද ස්පන්දන වේගය මැනීම: දරුවා තුළ ඇති වන උද්යෝගය සහ නොසන්සුන් බවේ මට්ටම මැන බැලීමට.
- මොළයේ ක්රියාකාරිත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම: තිරයෙන් නිකුත් වන ආලෝකය, ශබ්දය සහ වේගවත් චලනයන් කෙරෙහි දරුවාගේ මොළය දක්වන ප්රතිචාරය අධ්යයනය කිරීමට.
වැඩිහිටියන්ට වඩා දස ගුණයක් සෙමින් ක්රියා කරන පොඩ්ඩන්ගේ මොළය
වැඩිහිටි අපිට ඉතා සාමාන්ය දෙයක් ලෙස පෙනුනත්, වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවෙකුගේ මොළය තොරතුරු සකස් කරගන්නා වේගය (Information processing speed) වැඩිහිටියෙකුට වඩා 10 ගුණයකින් සෙමින් සිදුවන බව මෙම පර්යේෂණයෙන් හෙළි වී තිබෙනවා. මේ නිසා, අධික වේගයෙන් ගලා යන කාටූන් දර්ශන සමඟ එකවර ඉදිරියට යාමට කුඩා දරුවන්ට අපහසුයි.
දරුවාට තිරයේ සිදුවන දේ වටහා ගැනීමට අපහසු වන විට, ඔවුන්ගේ මොළය එය හඳුනා ගන්නේ හදිසි අනතුරක් හෝ තර්ජනයක් ලෙසයි. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සිරුර තුළ බිය හෝ තිගැස්ම ඇති වූ විට ක්රියාත්මක වන “Fight or Flight” (සටන් කිරීම හෝ පලායාම) නමැති ප්රතිචාරය උත්තේජනය වෙනවා.
මායාවකට රැවටෙන දරුවන්ගේ සිරුර
දරුවා එක තැනක නිසලව වාඩි වී සිටියද, තිරයේ දකින වේගවත් සිදුවීම් නිසා ඔවුන්ගේ හෘද ස්පන්දන වේගය ඉහළ යන අතර මාංශ පේශිද දැඩි ලෙස තෙරපීමකට (Tense) ලක් වෙනවා. හරියට යම් අනතුරකට මුහුණ දීමට සිරුර සූදානම් වෙනවා වගෙයි. තිරය මත මැවෙන මේ මනඃකල්පිත අනතුර (Imagined peril) සැබෑවක් ලෙස වටහා ගන්නා දරුවාගේ සිරුර, ඔවුන් ඇත්තටම එම අනතුරට මුහුණ දෙනවා සේ සලකා ව්යාජ ලෙස ප්රතිචාර දක්වන්නට පටන් ගන්නවා. නිශ්ශබ්දව කාටූන් බලන ඔබේ දරුවාගේ මනස සහ සිරුර ඇතුළතින් මෙවැනි විශාල ආතතියකට මුහුණ දෙන බව දැන් ඔබට පැහැදිලි ඇති. දරුවන්ට තිරය ලබා දීමේදී මීට වඩා සැලකිලිමත් විය යුත්තේ මේ නිසයි!
අලුත්ම පර්යේෂණවලින් හෙළි වන ඇත්ත
ළමා වියේ මුල් අවධියේදී රූපවාහිනිය නැරඹීම සහ දරුවන් තමන්ගේ හැසිරීම් මෙන්ම හැඟීම් පාලනය කරගන්නා ආකාරය අතර දැඩි සබඳතාවක් පවතින බව නවතම පර්යේෂණ රැසකින්ම තහවුරු වී තිබෙනවා.
- වැඩිපුර බැලීම, වැඩිපුර කේන්ති යාම: සාමාන්යයෙන් කුඩා දරුවන් වැඩි වේලාවක් රූපවාහිනිය නරඹන තරමට, ඔවුන් වයසින් මුහුකුරා යද්දී අධික ලෙස කේන්ති ගැනීම (Tantrums) සහ හැසිරීම් රටාවේ අසමතුලිතතාවන්ට (Behavioral Dysregulation) ගොදුරු වීමේ ප්රවණතාව වැඩි වෙනවා.
- තාවකාලික විසඳුමකින් දිගුකාලීන ප්රශ්නයක්: දරුවෙකු කේන්තිගෙන අඬන අවස්ථාවකදී ඔවුන්ව සන්සුන් කිරීමට ස්ක්රීන් (Screens) භාවිත කිරීමෙන්, කාලයත් සමඟ එම නරක හැසිරීම් තවත් නරක අතට හැරෙන බව සාක්ෂි සහිතව ඔප්පු වී තිබෙනවා.
“අන්න ඒ නිසාම වෙන්න ඇති, මම ඇතුළු ඕනෑම දෙමාපියෙකුට මුහුණ දෙන්න සිද්ධ වෙන පොදු අත්දැකීමක් තියෙනවා. ඒ තමයි දරුවන්ගෙන් මේ ස්ක්රීන් එක අයින් කරපු සැනින් ඔවුන් අධික ලෙස කේන්තිගෙන අඬන්න (Tantrums) පටන් ගැනීම.”
නමුත් මෙහිදී පැනනඟින ලොකුම ගැටලුව තමයි, මේ අලුත් වෛද්ය උපදෙස් ප්රායෝගික ජීවිතයේදී පවුල්වලට කොයිතරම් දුරට ගැලපෙනවාද? සහ සැබෑ ජීවිතයේදී මේ වෙනස්කම් සිදු කිරීම කොයිතරම් පහසුද යන්නයි.
දෙමාපියන් මේ ගැන හිතන්නේ මොකක්ද?
මේ අභියෝගයට දිනපතා මුහුණ දෙන මවක් තමන්ගේ සැබෑ අත්දැකීම අප සමඟ බෙදාගත්තේ මෙන්න මේ විදිහටයි:
”මම ඇලෙක්සිස් (Alexis). මට දැන් වයස අවුරුදු 40 ගණන්වල මුල් භාගයයි. මටයි මගේ සැමියාටයි පුතාලා දෙන්නෙක් ඉන්නවා. ලොකු පුතා රෝමි (Romy), එයාට දැන් වයස අවුරුදු පහකට කිට්ටුයි. පොඩි පුතා මාර්ලෝ (Marlo), එයාට වයස අවුරුදු දෙකකට කිට්ටුයි. මේ ළමයි දෙන්නයි, අපේ බළල්ලු දෙන්නයි එක්ක මුළු ගෙදරම හැමතිස්සෙම කලබලකාරීයි, කාර්යබහුලයි.
මැන්චෙස්ටර් (Manchester) නුවර ජීවත් වන අපේ මොන්ටාස්ටියර් (Montastier) පවුලේ ජීවිතය කියන්නේ, දරුවන්ව පාසලෙන් සහ පෙරපාසලෙන් (Nursery) එක්කන් එන වෙලාවේ ඉඳන් රාත්රී ආහාර වේල සූදානම් කරන වෙලාව වෙනකම්ම එක දිගට දුවන්න සිද්ධ වෙන මාරම කඹඇදීමක්.
අද කාලේ ජීවත් වන අනිත් හැම දරුවෙක් වගේම, රෝමි සහ මාර්ලෝත් හැදී වැඩෙන්නේ තාක්ෂණය වටකරගෙන. ඇත්තටම මේ තාක්ෂණයේ වාසිත් තියෙනවා. අපෙන් සැතපුම් සිය ගණනක් ඈතින් ජීවත් වන අපේ නෑදෑයෝ එක්ක නිතරම සම්බන්ධ වෙලා ඉන්න මේකෙන් ලොකු උදව්වක් ලැබෙනවා. ඒ වගේම දරුවන්ට නිමාවක් නැති විනෝදාස්වාදයක් සැපයීමටත් මේක උපකාරී වෙනවා.
හැබැයි, ඒකෙන් දරුවන්ට වෙන බලපෑම ගැන අපේ පවුලේ ලොකු බයක් සහ කනස්සල්ලක් තියෙනවා. මොකද තාක්ෂණය කියන්නේ දැන් අපේ ජීවිතවල ප්රධානම කොටසක්. ඒ වගේම අපි හැමදාම මේක පාවිච්චි කරන නිසා, ගෙදර දිනපතාම කතාබහට ලක්වෙන මාතෘකාවක් තමයි මේක.
ඇත්තම කිව්වොත්, අපි ගොඩක් වෙලාවට දරුවන්ට ස්ක්රීන් එකක් දෙන්නේ ගෙදර රණ්ඩු දබර සහ දරුවන් කේන්තිගෙන අඬන එක (Meltdowns) වළක්වා ගන්නයි, නැත්නම් මේ කාර්යබහුලකම අස්සේ අපිටම කියලා පොඩි විවේකයක් (Break) ගන්න තියෙන දැඩි අවශ්යතාව නිසයි.”
ඇලෙක්සිස්ගේ කතාවෙන් පැහැදිලි වෙන්නේ හැම ගෙදරකම තියෙන පොදු ඇත්තයි. තාක්ෂණය අපිට ලොකු පහසුවක් වුණත්, දරුවන්ගේ හැසිරීම් පාලනයට එය තාවකාලික මුක්කුවක් කරගැනීම දිගුකාලීනව අහිතකර විය හැකියි. කාර්යබහුල ජීවිතය මැද ස්ක්රීන් භාවිතය සීමා කිරීම ලෙහෙසි නැතත්, දරුවන්ගේ යහපත් මානසික වර්ධනය වෙනුවෙන් දෙමාපියන් වශයෙන් අප ක්රමයෙන් මේ වෙනසට හුරුවිය යුතුම කාලය එළඹ ඇත.
එක පවුලක සතියක ස්ක්රීන් ටයිම් සටන!
අද කාලේ තාක්ෂණය කියන්නේ අපේ එදිනෙදා ජීවිතයේ නැතුවම බැරි කොටසක්. හැබැයි මේ තාක්ෂණයත් එක්කම අපේ දරුවෝ (වගේම අපිත්) ෆෝන්, ටැබ්, ටීවී තිර ඉස්සරහා ගත කරන කාලය එහෙමත් නැත්නම් Screen Time එක සීමා කරන එක අද වෙනකොට ලෝකේ වටේම ඉන්න දෙමාපියන්ට ලොකු අභියෝගයක් වෙලා තියෙනවා. තිරයෙන් මිදෙන්න සම්පූර්ණයෙන්ම බැරි වුණත්, ඒ කාලය ටිකක් හරි අඩු කරගන්න එක පවුලක් කරපු අපූරු උත්සාහයක් සහ ඔවුන් මුහුණ දුන්න ඇත්තම අත්දැකීමයි මේ.
උදෑසන රූපවාහිනිය වෙනුවට නර්තනයක්!
මේ පවුල තීරණය කළා තමන්ගේ දරුවන්ගේ ස්ක්රීන් ටයිම් එක අඩු කරන්න සතියක කාලයක් වෙන් කරන්න. ඔවුන් මුලින්ම කළේ උදේ වරුවේ රූපවාහිනිය නරඹන එක වෙනුවට, සාලයේ සින්දුවක් දාලා නටන්න හෝ වෙනත් ක්රියාශීලී සෙල්ලම් කරන්න දරුවන්ව හුරු කරපු එකයි.
ඒ වගේම, ඉස්කෝලේ ඇරිලා ගෙදර ආවට පස්සේ බලන්න දෙන කාටූන් කොටස් (episodes) ගණන සීමා කරන්නත් ඔවුන් පියවර ගත්තා.
“ඔයා අද Numberblocks කාටූන් එපිසෝඩ් කීයක් බැලුවද?”
දෙමාපියන් දැන් දරුවන් ගැන නිතරම අවධානයෙන් ඉන්නවා. හැබැයි හැමදාම අසාර්ථක වෙන්නේ නැහැ. එක රැයක ඔවුන් ජයග්රහණයක් ලැබුවා. විනාඩි 26ක් කාටූන් බැලුවට පස්සේ, කිසිම කලබලයක් නැතුව ටීවී එක ඕෆ් කරගන්න ඔවුන්ට පුළුවන් වුණා!
බලාපොරොත්තු සහ යථාර්ථය
සතිය ආරම්භයේදී මේ පවුලේ මව හිතුවේ, “ඔව්, අපිට මේක අනිවාර්යයෙන්ම කරන්න පුළුවන්. සතිය ඉවර වෙනකොට ළමයින්ගේ ස්ක්රීන් ටයිම් එක සුපිරියටම පාලනය කරගන්න පුළුවන් වෙයි” කියලා. හැබැයි ඇත්තම තත්ත්වය ඊට වඩා වෙනස්.
“දැන් බ්රහස්පතින්දා උදාවෙලා තියෙන්නේ. ඇත්තම කිව්වොත් මේක ලොකු අභියෝගයක් වුණා. අපි එක වැඩසටහනකින් එපිසෝඩ් 5කට විතරක් සීමා කරන්න හැදුවත්, ඒක ඒ විදිහටම කරගන්න බැරි වුණා. හැබැයි අපි අපේ උපරිමය කරනවා.” ඇය තමන්ගේ අවංක අදහස පැවසුවා.
කාර්යබහුල ජීවිතය මැද විකල්ප ක්රීඩා ප්රායෝගිකද?
ඇලෙක්සිස් (Alexis) වැනි කාර්යබහුල මවකට, දරුවන්ව තිරයෙන් ඈත් කරලා තියන්න වෙනත් විකල්ප දේවල් හොයන එක සෑහෙන්න කාලය වැයවන වැඩක් වුණා. විශේෂයෙන්ම උදේ වරුවේ සහ ඉස්කෝලේ ඇරිලා ආපු ගමන් ඇයට නිවසේ වැඩකටයුතු රාශියක් නිම කරන්න තියෙනවා.
“මට ඒ කාලය (වැඩ ටික කරගන්න) අත්යවශ්යයි. ඒ නිසා මගේ වැඩ අතඇරලා ළමයි එක්ක පොතක් කියවන්න වාඩි වෙන්න මට බැහැ. ඒක ප්රායෝගික නැහැ.”
ඇය පවසන්නේ බොහෝ කාර්යබහුල මව්වරුන් මුහුණ දෙන සැබෑ ප්රශ්නයක්. හැබැයි මේ අභියෝගය නිසා ඇය එක දෙයක් තේරුම් ගත්තා. තමන් හැමදාම දරුවන් වෙනුවෙන් කළ යුතුමයි කියලා හිත හිත හිටපු, ඒත් මඟඇරුණු දේවල් ගැන වඩාත් හොඳ සිහියකින් වැඩ කරන්න මේ අත්දැකීම ඇයට ලොකු රුකුලක් වුණා.
අද කාලේ තාක්ෂණය අපේ ජීවිතවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම අයින් කරන්න බැහැ. ඒකයි බොහෝ දෙමාපියන් ස්ක්රීන් ටයිම් එක බිංදුවටම අඩු කරන්න අකමැති. හැබැයි සම්පූර්ණයෙන්ම නතර නොකර, තමන්ගේ කාර්යබහුල ජීවිතයට ගැලපෙන විදිහට, පුංචි පුංචි පියවර තබමින් දරුවන්ගේ තිර කාලය කළමනාකරණය කරගන්න උත්සාහ කිරීමම කොයිතරම් අගනේද?
තාක්ෂණය යනු අනාගතයයි: දරුවන් එයින් ඈත් කිරීම විසඳුමක්ද?
අද අපේ සමාජයේ දරුවන්ගේ ස්ක්රීන් ටයිම් එක නැත්නම් තිරය ඉදිරිපිට ගත කරන කාලය සීමා කරන්න අපි ලොකු උත්සාහයක් ගන්නවා. හැබැයි අපි පිළිගත යුතු එක ඇත්තක් තියෙනවා: තාක්ෂණය කියන්නේ අපේ තරුණ පරම්පරාවේ අනාගතයයි.
දරුවන්ව තාක්ෂණයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඈත් කරලා තියන්න උත්සාහ කිරීමෙන් වෙන්නේ, අනාගත ලෝකයත් එක්ක ඉදිරියට යන්න බැරුව ඔවුන් දැඩි අපහසුතාවයකට වගේම පසුබෑමකට ලක්වෙන එක විතරයි. ඒ වෙනුවට අප කරන්න ඕනේ, තාක්ෂණය අපේ පවුල් ජීවිතයේ ධනාත්මක සහ ප්රයෝජනවත් කොටසක් බවට පත් කරගන්නේ කොහොමද කියලා කල්පනා කරන එකයි.
වයස අවුරුදු 5ට අඩු දරුවෙකුත් දැනටමත් AI භාවිත කරනවාද?
අද වෙනකොට අපේ නිවාසවල තියෙන ස්මාර්ට් ස්පීකර්ස් (Smart Speakers) පවා කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) මඟින් සක්රීය කරලා තියෙන්නේ. ඒ නිසා, එවැනි නිවසක ඉන්න වයස අවුරුදු පහට අඩු පුංචි දරුවෙක් වුණත් දැනටමත් තමන් නොදැනුවත්වම AI තාක්ෂණය සමඟ ගනුදෙනු කරන්න පටන් අරන් ඉවරයි. තාක්ෂණයෙන් දරුවන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂා කරලා, වෙන් කරලා තියන්න පුළුවන් කියන මතය පොදු උපදෙසක් විදිහට හොඳ වුණත්, ප්රායෝගික ලෝකයේදී ඒක බිඳ වැටුණු සහ යථාර්ථවාදී නොවන අදහසක් වෙන්න පුළුවන්.
රජයේ වගකීම සහ පර්යේෂණවල සීමාවන්
තාක්ෂණය කියන්නේ දවසින් දවස, ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වන සහ අලුත් වන දෙයක්. හැබැයි මේ තාක්ෂණය දරුවන්ට බලපාන විදිහ ගැන තවමත් කෙරීගෙන යන පර්යේෂණ තියෙන්නේ සීමිත මට්ටමකයි.
අන්න ඒ නිසා, තාක්ෂණය දරුවන්ගේ මනසට සහ ජීවිතයට බලපාන ආකාරය ගැන අලුත් තොරතුරු සහ සාක්ෂි ලැබෙන විට, රජය විසින් මේ සම්බන්ධයෙන් ලබා දෙන උපදෙස් සහ මාර්ගෝපදේශ නිරන්තරයෙන් සමාලෝචනය කරමින් යාවත්කාලීන (Review) කළ යුතුමයි.
දෙමාපියනි, ඔබේ සහජ බුද්ධිය විශ්වාස කරන්න!
මේ හැම දේකටම වඩා විශේෂඥයන් (Experts) දෙමාපියන්ට දෙන වටිනාම උපදෙසක් තියෙනවා. ඒ තමයි, තමන්ගේ දරුවාට වඩාත්ම හොඳ සහ ගැලපෙන දේ මොකක්ද කියලා තීරණය කරද්දී, බාහිර නීති රීතිවලටම කොටු නොවී දෙමාපියන් විදිහට තමන්ට දැනෙන සහජ බුද්ධිය (Instincts) විශ්වාස කරන්න කියන එක.
තාක්ෂණය කියන්නේ වසංගතයක් නෙමෙයි; එය අපේ දරුවන්ගේ අනාගතයයි. කලබල වෙලා ඒකෙන් ඔවුන්ව හංගනවා වෙනුවට, බුද්ධිමත් විදිහට තාක්ෂණයත් එක්ක දරුවන්ව හැඩගස්වන්න අපිට පුළුවන් නම්, අන්න ඒකයි නියම සාර්ථකත්වය!
***
(මෙම අන්තර්ගතයන් උපුටා ගන්නේ නම්, ඒ සෑම විටකදීම ceylonreader වෙබ් අඩවියේ විස්තරය සඳහන් කිරීමට කාරුණික වන්න)
