ලොව සටන් කලාවන්ගේ ඉතිහාසය

මනුෂ්‍යයා යුද්ධ කරන්න ඉගෙනගත්තේ කවදාද? මේ ප්‍රශ්නයට නිශ්චිත පිළිතුරක් නැහැ. නමුත් එක දෙයක් පැහැදිලියි — ලෝකයේ සෑම සංස්කෘතියක්ම, සෑම රාජධානියක්ම, සෑම යුගයක්ම තමන්ගේම සටන් කලාවක් බිහි කරලා තිබුණා. කඩු, හස්ත සටන්, ගොඩබිම සටන්, kicks, locks, throws… මේ හැම දෙයක්ම අද අපි Martial Arts කියලා හඳුන්වන ලෝක ව්‍යාප්ත කලාවක් බවට පත්වෙලා තියෙනවා.

***

මේ ලිපිය, @usdc.rokasleo යූටියුබ් චැනලයේ The History of Martial Arts of the Entire World • Brief Martial Arts වීඩීයෝව ඇසුරින් සකසන ලද ලිපියකි.

Cover image credit goes to uptrek.com

***

යුධ කලාවේ ආරම්භයේ සිට අද දක්වා

ලෝකයේ ඕනෑම කෙනෙකුට විවිධ සටන් කලාවන් කිහිපයක් නම් කරන්න පුළුවන්. බොහෝ දෙනෙක් ජීවිතයේ කවදාහරි එකක් හෝ අත්හදා බලා ඇති, නැත්නම් ක්‍රියාකාරීව පුහුණුවීම් කරලා ඇති. නමුත් අපි සටන් කලාවන්ගේ ඉතිහාසය ගැන බලද්දී, අපි දන්නෙ බොහෝවිට අපේම කලාව ගැන කතා කිහිපයක් විතරයි. එහෙම නම්, ලෝකයේ සටන් කලාවන්ගේ ආරම්භය, ඒවායේ වර්ධනය සහ පරිණාමය ගැන කොච්චර දුරට අපි දන්නවද?

අද අපි යන්නෙ මානව ඉතිහාසය පුරා විහිදුණු මේ අතිවිශාල සටන් කලාවන්ගේ ගමනක්. ඊජිප්තුවේ පැරණි බිතුසිතුවම්වල සිට සමුරායිවරුන්ගේ කඩු කලාවන් දක්වාත්, ෂාඔලින් භික්ෂූන්ගේ අභිරහස් පුහුණු ක්‍රමවල සිට අද ලෝකයම ආකර්ෂණය කළ MMA දක්වාත් — මේක තමයි සටන් කලාවන්ගේ සැබෑ කතාව.

හිතවත් මිතුරනි, මම Rokas Leo. අද අපි මේ නොදන්නා ඉතිහාසයේ හිඩැස පුරවන්නට සූදානම්. ලොව පුරා විසිරී ඇති සියලුම සටන් කලාවන්හි මුල් සහ ඒවායේ පරිණාමය පිළිබඳ කෙටි නමුත් සවිස්තරාත්මක ගමනක අපි අද නිරත වෙමු.

​මොකක්ද මේ සටන් කලාව (Martial Art) කියන්නේ?

​ඉතිහාසය දෙසට එබී බැලීමට පෙර, අප මුලින්ම සටන් කලාව යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්දැයි පැහැදිලිව අර්ථ දක්වා ගත යුතුය.

Martial යන ඉංග්‍රීසි වචනය බිහිවී ඇත්තේ රෝම යුද්ධයට අධිපති දෙවියන් ලෙස සැලකෙන මාර්ස් (Mars) ගේ නමිනි. ඒ අනුව Martial Arts යන්නෙහි සෘජු අර්ථය වන්නේ මාර්ස් දෙවියන්ගේ කලාව නැතහොත් වඩාත් සරලව පැවසුවහොත් යුද කලාව යන්නයි.

​මෙම යෙදුම මුලින්ම භාවිතයට පැමිණියේ 15 වන සියවසේ සිටි යුරෝපීයයන් මගිනි. ඔවුන් තම සටන් ක්‍රම හැඳින්වීමට මෙම නම භාවිතා කළ අතර, අද වන විට ඒවා ඓතිහාසික යුරෝපීය සටන් කලා (HEMA) ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

​පොදු අර්ථ දැක්වීම:

සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, සටන් කලාවක් යනු සටන් කිරීම සඳහා වන පුහුණුවීම්, සම්ප්‍රදායන් සහ ක්‍රමානුකූල ශිල්පීය ක්‍රමයන්ගෙන් සමන්විත පද්ධතියකි.

​සටන් කලාවන්හි පොදු ලක්ෂණ

​ලෝකයේ පවතින සෑම සටන් ශෛලියකටම ආවේණික වූ සුවිශේෂී මුහුණුවරක් ඇත. සමහර සටන් කලාවන් අධ්‍යාත්මික පදනමක් සහිතය, සමහරක් ආගමික විශ්වාසයන් මත ගොඩනැගී ඇත, තවත් සමහරක් ගැඹුරු දර්ශනයක් සමඟ බද්ධ වී පවතී.

​කෙසේ වෙතත්, මේ සෑම විවිධත්වයක් මැදම අපට දැකිය හැකි එක් පොදු ලක්ෂණයක් තිබේ. එනම්, මේවා කුමන දර්ශනයක් මත පදනම් වුවත්, අවසානයේදී මේ සියල්ල සටන් කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයන් (Systems of fighting techniques) වීමයි. ​අතීතයේ සිට වර්තමානය දක්වා මානවයා තම ආරක්ෂාව සහ පැවැත්ම වෙනුවෙන් මේ කලාවන් දියුණු කළ ආකාරය ඇත්තෙන්ම විස්මිතය.

පෙරදිගටත් එපිටින් දිවයන ඉතිහාසය

​සටන් කලාව යන නාමය ඇසූ සැණින් අපගේ මතකයට නැඟෙනහිර ආසියාතික රටවල් සහ ඔවුන්ගේ සටන් ක්‍රම වුවත්, එහි සැබෑ ඉතිහාසය ඊට වඩා බෙහෙවින් ගැඹුරු මෙන්ම ලොව පුරා විසිරී ගිය එකකි. මිනිසා සිය ආරක්ෂාව සහ ජයග්‍රහණය උදෙසා සටන් ක්‍රම පද්ධතිගත කිරීම ආරම්භ කර ඇත්තේ මීට වසර දහස් ගණනකට පෙර සිටයි.

​ඊජිප්තුවෙන් හමුවන මුල්ම සාක්ෂි

​සටන් කලාව පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂි අපට හමුවන්නේ පුරාණ ඊජිප්තුවෙනි. ක්‍රි.පූ. 3400 තරම් ඈත අතීතයේදී පවා යුද සහ සටන් ජවනිකා ඇතුළත් සිතුවම් නිර්මාණය කිරීමට ඊජිප්තු වැසියන් සමත් වී තිබේ. මෙය ලොව දැනට හමුවී ඇති සටන් කලාවන් නිරූපණය වන පැරණිතම කලාකෘති ලෙස සැලකේ.

​වේද ග්‍රන්ථ සහ භාරතීය සටන් කලාව

​ඉන්දියානු ඉතිහාසය දෙස බලන විට ක්‍රි.පූ. 1700 – 1100 කාලසීමාවට අයත් වේද ග්‍රන්ථවල සටන් කලාව පිළිබඳ මනා විස්තර ඇතුළත් වේ. එහි ආයුධ සහිතව මෙන්ම නිරායුධව (Bare-handed) සිදු කරන සටන් ක්‍රම පිළිබඳව ද පැහැදිලි සඳහන් පවතී. මෙය ආසියාතික සටන් කලාවන්හි මුල් අඩිතාලම ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

​බටහිර ලෝකයේ සටන් ප්‍රබෝධය

​අපේ අවධානය බටහිර දෙසට යොමු කළහොත්, එහි ඉතිහාසය ද එකසේ විස්මිතය:

• ​ග්‍රීසිය: ක්‍රි.පූ. 688 තරම් ඈත අතීතයේදී පවා ග්‍රීක ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල සඳහා බොක්සින් කලාව ඇතුළත් කර තිබුණි. සම්භාව්‍ය යුගයට අයත් ග්‍රීක මැටි බඳුන්වල අතිශය සවිස්තරාත්මකව මල්ලව පොර (Wrestling) ශිල්පීය ක්‍රම සිතුවම් කර ඇති අයුරු අදටත් දැකගත හැකිය.

• ​රෝමය: ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේ සිට රෝම අධිරාජ්‍යය තුළ ග්ලැඩියේටර් (Gladiator) සටන් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රසංග ලෙස පැවැත්වීම ආරම්භ විය.

ග්‍රීසියෙන් ඇරඹී ආසියාවෙන් ඔපවත් වූ සටන්කාමී අතීතය

​ලොව පුරා අද වන විට ඉතා ජනප්‍රිය සටන් ක්‍රම රාශියක් පවතිනවා. නමුත් ඔබ දන්නවාද මේ බොහොමයක් සටන් කලාවන්ගේ මූලාරම්භය වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිවයන්නක් බව?

​Pankration නොහොත් ලොව ප්‍රථම මිශ්‍ර සටන් කලාව (MMA)

​පැරණි ග්‍රීසියේ පැවති පැන්ක්‍රේෂන් (Pankration) යනු සැබවින්ම නීති රීති ඉතා අවම වූ, අතිශය දරුණු මෙන්ම දක්ෂ සටන් ක්‍රමයක්. වර්තමාන මිශ්‍ර සටන් කලාවේ (Mixed Martial Arts) මුල්ම ස්වරූපය ලෙස මෙය හැඳින්විය හැකියි.

• ​සටන් ක්‍රම: මෙහිදී බොක්සිං සහ මල්ලවපොර ක්‍රමවේදවලට අමතරව පා පහරවල් (Kicking), සිරුර හිර කිරීම් (Holds), අගුළු දැමීම් (Locks) සහ ගෙල හිර කිරීම් (Chokes) වැනි විවිධ උපක්‍රම භාවිතා වුණා.

• ​නීති: මෙම සටනේදී තහනම් වී තිබුණේ කරුණු දෙකක් එනම් සපා කෑම සහ ප්‍රතිවාදියාගේ ඇස් වලට බරපතල හානි සිදු කිරීමයි. මින් අදහස් වන්නේ අනෙක් ඕනෑම ආකාරයක ප්‍රහාරයක් මෙහිදී වලංගු වූ බවයි.

​චීන සටන් කලාවේ ආරම්භය

​අප දන්නා බොහෝ සටන් කලාවන්ගේ නිවහන වන්නේ ආසියාවයි. චීන පුරාවෘත්තවලට අනුව, මීට වසර 4,000කට පෙර විසූ කහ අධිරාජයා (Yellow Emperor) විසින් චීනයට මුල්ම සටන් ක්‍රම හඳුන්වා දුන් බව පැවසෙනවා.

​කෙසේ වෙතත්, ඓතිහාසික සාක්ෂි අනුව චීන සටන් කලාවන් පිළිබඳ පැහැදිලි සඳහනක් හමුවන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 5 වන සියවසේදීයි. එක්තරා පැරණි ග්‍රන්ථයක අතින්-අත කෙරෙන සටන් (Hand-to-hand combat) පිළිබඳ න්‍යායක් එහි විස්තර කර තිබුණා. විශේෂත්වය වන්නේ එහි දැඩි (Hard) සහ මෘදු (Soft) සටන් තාක්ෂණයන්ගේ සංකලනයක් ගැන සඳහන් වීමයි.

​භාරතීය සහ චීන සංස්කෘතික සම්මිශ්‍රණය

​අප අද දකින සාම්ප්‍රදායික ආසියානු සටන් කලාවන් යනු හුදෙක් චීනයෙන් පමණක් පැමිණි දෙයක් නොවෙයි. ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේදී චීනය සහ ඉන්දියාව අතර ඉතා පුළුල් වෙළඳ සබඳතා පැවතුණා.

​මේ වෙළඳ ගනුදෙනු අතරතුර ඔවුන් හුවමාරු කරගත්තේ භාණ්ඩ පමණක්ම නොවේ; තමන් සතු සංස්කෘතිය සහ දැනුම ද ඔවුන් බෙදාගත්තා. ඒ අනුව, ඉපැරණි ඉන්දියානු සටන් ක්‍රම සහ චීන සටන් ක්‍රම එකිනෙක මුසු වීමෙන් අද අප දන්නා ලෝක ප්‍රකට ආසියානු සටන් කලාවන්ගේ පදනම සැකසුණු බව ඉතිහාසඥයන් විශ්වාස කරනවා

චීන යුධ දර්ශනයේ සිට ජපන් සමුරායිවරුන්ගේ අසිපත් මෙහෙයුම දක්වා

​ලොව අද අප දකින විවිධ සටන් කලාවන්ගේ ඉතිහාසය දෙස ආපසු හැරී බැලීමේදී, එය වසර දහස් ගණනක පරිණාමයක ප්‍රතිඵලයක් බව පෙනී යයි. මෙම ගමන් මගෙහි සුවිශේෂී සන්ධිස්ථාන කිහිපයක් පිළිබඳව අද අපි අවධානය යොමු කරමු.

​චීනයේ යුධ දර්ශනය සහ සන් සූ (Sun Tzu)

​සටන් කලාවේ දාර්ශනික සහ උපායමාර්ගික වර්ධනය වඩාත් කැපී පෙනෙන ලෙස ආරම්භ වන්නේ චීනයෙනි. ක්‍රි.පූ. 480-221 කාලසීමාවේ පැවති සටන්කාමී රාජ්‍ය යුගයේ (Warring States period) දී චීන සටන් දර්ශනය ඉතා ඉහළ මට්ටමකට දියුණු විය.

​මෙහිදී ක්‍රි.පූ. 350 දී පමණ සන් සූ විසින් රචිත The Art of War (යුධ කලාව) නම් ග්‍රන්ථය සුවිශේෂී වේ. මෙය සැබවින්ම සටන් කලාවේ අරුණෝදය ලෙස සැලකිය හැකි අතර, මධ්‍යතන යුගය දක්වා මෙම මූලිකාංග තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් ව්‍යාප්ත විය.

​ජපන් සටන් කලාවේ උපත සහ සමුරායිවරු

​ජපානයේ සටන් කලාවන්ගේ මූලාරම්භය ප්‍රධාන වශයෙන් මධ්‍යතන යුගය දක්වා දිව යයි. මෙයට ප්‍රධානතම හේතු වූයේ:

1. සමුරායි (Samurai) වීරයන්ගේ යුධ සම්ප්‍රදායන්ගේ වර්ධනය.

2. ​එකල පැවති කුල ක්‍රමය හරහා සාමාන්‍ය ජනතාවට ආයුධ භාවිතය තහනම් කිරීම.

​මුල් අවධියේදී සමුරායිවරයෙකු යනු විවිධ ආයුධ භාවිතය මෙන්ම නිරායුධ සටන් ක්‍රම පිළිබඳවත් මනා නිපුනත්වයක් තිබිය යුතු අයෙකි. ඔවුන් සටන් කලාවේ උපරිම කුසලතාවය (Mastery) ලබා ගැනීමට දැඩි කැපවීමකින් කටයුතු කළ අතර, එය ජපන් සටන් කලාවන්ගේ වේගවත් වර්ධනයට මග පෑදීය.

​අසිපත් කලාවේ පරිණාමය

​ජපානයේ යකඩ කඩුවල ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී, සිව්වන සියවසේදී චීනයෙන් තාක්ෂණය ලබාගෙන මුල්ම යකඩ කඩු නිෂ්පාදනය කළ බව විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, අදටත් පවතින පැරණිතම ජපන් අසිපත් ශිල්ප පාසල් (Schools of Swordsmanship) බිහි වූයේ 14 වන සියවසේදීය.

​මෙහිදී සුවිශේෂී සටන් ක්‍රමයක් වන Battōjutsu (බැටෝජුට්සු) කලාව 15 වන සියවසේ මැද භාගයේදී වර්ධනය විය. මෙහි සරල අර්ථය වන්නේ කඩුව කොපුවෙන් ඇද සටන් කිරීමේ කලාව හෝ විද්‍යාව යන්නයි. ​මෙලෙස චීනයේ යුධ උපක්‍රමවලින් පෝෂණය වී, ජපානයේ සමුරායිවරුන්ගේ අසිපත් තල අතරින් ඔප මට්ටම් වූ සටන් කලාව, අද වන විට ලොව පුරා විනය සහ ශක්තිය විදහාපාන උසස් සංස්කෘතික උරුමයක් බවට පත්ව තිබේ.

කඩුවට එදිරිව නිරායුධ සටන

​මධ්‍යකාලීන යුධ පිටිය යනු මාරාන්තික ආයුධවලින් පිරි තැනකි. නමුත් ආයුධයක් අත නොමැති මොහොතක සතුරෙකු පරාජය කරන්නේ කෙසේද? මේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සෙවූ ජපන් සටන්කරුවන් ලොව අග්‍රගන්‍ය සටන් කලාවක් බිහි කළහ.

​ජුජිට්සු කලාවේ උපත (Jujitsu)

​15 වන සියවසේදී පමණ ජපානයේ ආරම්භ වූ ජුජිට්සු (Jujitsu) කලාව බිහිවූයේ යුධ පිටියේදී කඩුවක් අතැති සතුරෙකුට මුහුණ දීමේ අරමුණ ඇතිවය. යුධ පිටියේ සමීප සටන් වලදී ආයුධයක් භාවිත කිරීමට නොහැකි වන අවස්ථාවලදී ජයග්‍රහණය ලබා ගැනීම සඳහා විවිධ සටන් ක්‍රම කිහිපයක් එක් කරමින් මෙය නිර්මාණය විය.

• ​අසල්වැසි රටවල සටන් ක්‍රමවලින් වෙනස් වූ අයුරු: චීනය සහ ඔකිනාවා වැනි අසල්වැසි රටවල සටන් කලාවන් ප්‍රධාන වශයෙන් ප්‍රහාරක (Striking) තාක්ෂණය මත පදනම් විය. එහෙත් ජපානයේ සටන්කරුවන්ට වෙනස්ම අභියෝගයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. ඒ සතුරා ශක්තිමත් ලෝහ සන්නාහයකින් (Armor) සැරසී සිටීමයි.

• ​උපායමාර්ගික ප්‍රවේශය: සන්නාහයක් හැඳ සිටින සතුරෙකුට එල්ල කරන සාමාන්‍ය පහරවල් එතරම් ඵලදායී නොවන බව තේරුම් ගත් ජපන් සටන්කරුවන් තම ශිල්පය පහත ක්‍රමවේද වෙත යොමු කළහ:
  • විසි කිරීම් (Throwing)
  • ​නිශ්චල කිරීම් (Immobilizing)
  • ​සන්ධි අගුළු දැමීම් (Joint locks)
  • ​ගෙල සිර කිරීම් (Choking)

​මධ්‍යකාලීන චීනය සහ බෝධිධර්ම හිමියන්ගේ ආගමනය

​මධ්‍යකාලීන යුගයේ සටන් කලාව ගැන කතා කිරීමේදී චීනයට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී තැනකි. සටන් කලාවේ ආරම්භය පිළිබඳ ඇති ජනප්‍රවාද අතර බෝධිධර්ම (Bodhidharma) නොහොත් දරුමා (Daruma) හිමියන්ගේ කතාව ප්‍රධාන වේ.

​ක්‍රි.ව. 550 කාලයේ වැඩ විසූ බව විශ්වාස කෙරෙන ඉන්දියානු ජාතික භික්ෂුවක වූ බෝධිධර්ම හිමියන්, චීනයේ සුප්‍රකට ෂැවොලින් (Shaolin) දේවාලයේ නිරායුධ සටන් ක්‍රම දියුණු කිරීමෙහිලා ප්‍රමුඛත්වය ගත් බව සැලකේ. එමෙන්ම, සටන් ශිල්පය මතුපිටින් පෙනෙන සටනකට එහා ගිය ගැඹුරු දර්ශනයක් බව පසක් කරමින්, සෙන් බුදු දහමේ (Zen Buddhism) භාවනා උපදේශයන් සහ සටන් කලාව අතර මනා සම්බන්ධයක් ගොඩනැගීමට උන්වහන්සේ සමත් වූහ. ​මෙම ඓතිහාසික පරිණාමය පෙන්වා දෙන්නේ සටන් කලාව යනු හුදෙක් පහර දීමක් පමණක් නොව, සතුරාගේ දුර්වලතා හඳුනාගෙන, සමබර මානසික මට්ටමක්ද ගොඩනගාගනිමින් වැඩිදියුණු කරගන්නා සුවිශේෂී විද්‍යාවක් සහ දර්ශනයක් බවයි.

පෙරදිග විනය සහ අපරදිග වීරත්වය

​සටන් කලාව යනු හුදෙක් පහරදීමක් හෝ ආරක්ෂා වීමක් පමණක් නොවේ. එය විනය, සංස්කෘතිය සහ ඉතිහාසය මුසු වූ අපූරු කලාවකි. ආසියාවේ ෂැඔලින් (Shaolin) සටන් ක්‍රමයේ සිට යුරෝපයේ මධ්‍යකාලීන කඩු ශිල්පය දක්වා දිවෙන මේ අතීත කතාව ඉතාමත් රසවත්ය.

​ආසියාවේ සටන් සම්ප්‍රදාය සහ ෂැඔලින් පුරාවෘත්තය

​ආසියාතික සටන් කලාවන් තුළ ශික්ෂණය, නිහතමානී බව, ඉවසීම සහ ගෞරවය වැනි උසස් ගුණාංග වර්ධනය වූ බව පිළිගැනේ. විශේෂයෙන්ම ෂැඔලින් (Shaolin) සටන් ක්‍රමය මෙහිලා ප්‍රමුඛ වේ.

• ​ඓතිහාසික සාධක: ෂැඔලින් භික්ෂූන් සටන් සඳහා දායක වූ බවට පැරණිතම සාක්ෂි හමුවන්නේ ක්‍රි.ව. 610 දී පමණ කොල්ලකරුවන්ගෙන් විහාරය ආරක්ෂා කරගැනීමේ සිදුවීමකිනි.

• ​ප්‍රධාන සන්ධිස්ථාන: ඉන්පසුව ක්‍රි.ව. 728 දී වාර්තා වූ සටනක් හරහා ෂැඔලින් සටන්කරුවන්ගේ දායකත්වය වඩාත් තහවුරු විය.

• ​කොරියානු සටන් කලාව: මධ්‍යකාලීන යුගයේදී කොරියාවේද සුවිශේෂී සටන් කලාවක් බිහි විය. එය සිරුම් (Ssireum) ලෙස හඳුන්වන අතර, 14 වන සියවසේ සිට එය ඉතා ජනප්‍රිය සටන් කලාවක් බවට පත් විය.

​අපරදිග (බටහිර) සටන් කලාවේ අභිමනය

​බටහිර ලෝකය ද සටන් ශිල්පය අතින් ආසියාතික රටවලට දෙවැනි වූයේ නැත. මධ්‍යකාලීන යුරෝපය තුළ ද දියුණු සටන් ක්‍රම පැවති බවට 11 වන සහ 13 වන සියවස්වල චිත්‍රමය මූලාශ්‍ර සාක්ෂි දරයි.

• ​පැරණිතම අත්පොත්: යුරෝපයේ පැරණිතම සටන් කලා අත්පොතක් ආශ්‍රමයකින් හමුවී ඇති අතර, එහි පින්තූර 64ක් ආධාරයෙන් කඩුව සහ පලිහ (Sword and Buckler) භාවිතා කරන ආකාරය විස්තර කර ඇත. මල්ලවපොර (Wrestling) පිළිබඳ උපදෙස් ඇතුළත් අත්පොත් ඊටත් වඩා පැරණි කාලයකදී සම්පාදනය කර තිබේ.

• ​මල්ලවපොර සහ වංශාධිපති ක්‍රීඩා: මධ්‍යකාලීන යුගයේදී මල්ලවපොර ක්‍රීඩාව සෑම සමාජ මට්ටමකම පුද්ගලයන් අතර ජනප්‍රිය විය. එමෙන්ම, වංශාධිපතීන් අතර ජවුස්ටින් (Jousting) වැනි අශ්වාරෝහක සටන් සහ තරගාවලි බෙහෙවින් ප්‍රචලිත විය.

• ​ප්‍රවීණ පාසල්: මධ්‍යකාලීන යුගයේ අගභාගයේදී ජර්මානු සහ ඉතාලි ගුරුකුල හරහා ඉතා දියුණු වැටහීමක් සහිත කඩු හරඹ (Fencing) ක්‍රම බිහි විය. මේවායේ ඉගැන්වීම් 15 වන සියවසේ ලියවුණු ග්‍රන්ථවල අදටත් සුරැකී පවතී.

​කාලයත් සමඟ සිදු වූ වෙනස

​අවාසනාවකට මෙන්, කාලයත් සමඟ යුරෝපීය සටන් කලාවන්ට විශාල පසුබෑමකට මුහුණ දීමට සිදු විය. ​ගිනි අවිවල (Firearms) නැගී සිටීමත් සමඟ, යුරෝපයේ සම්ප්‍රදායික සටන් කලාවන් කෙමෙන් පිරිහීමට ලක් විය.

​මේ හේතුව නිසා, අද වන විට ආසියාවේ මෙන් ඓතිහාසික මුල් සහිත සටන් කලාවන් එලෙසින්ම යුරෝපය තුළ දැකගත හැක්කේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. නමුත්, එම සටන් කලාවන් සතු වූ වීරත්වය සහ තාක්ෂණය ඉතිහාස පොත් අතර අමරණීය වී ඇත.

අසිපත් සටනේ සිට ප්‍රංශ බොක්සිං දක්වා

​අතීත යුරෝපීය සටන් ක්‍රම හුදෙක් ඉතිහාස පොත්වලට පමණක් සීමා නොවී, වර්තමානයේදී නැවතත් ලොව පුරා ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී. ක්‍රි.ව. 1400 සිට 1900 දක්වා කාලය තුළ ලියවුණු සටන් ශාස්ත්‍ර ග්‍රන්ථ රැසක් අදටත් සුරැකී ඇති අතර, ඒවා පදනම් කරගනිමින් මෙම ඓතිහාසික සටන් ක්‍රම නැවත අපේ සංස්කෘතියට දායාද කිරීමට බොහෝ කණ්ඩායම් කැපවී සිටිති.

​ඓතිහාසික සටන් ක්‍රම ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම

​මෙම සටන් කලාවන් නැවත ගොඩනැගීමේ ක්‍රියාවලිය ඉතා සංකීර්ණ වූත්, විධිමත් වූත් එකකි. ඒ සඳහා පැරණි සටන් පොත්පත් සහ අත්පොත් (Treatises) ඉතා සියුම් ලෙස අධ්‍යයනය කෙරේ. මෙහිදී විශේෂයෙන්ම:

• ​කඩුව සහ පලිහ (Sword and Shield) භාවිතා කරන ආකාරය.

• ​දෑතින්ම හසුරුවන මහා අසිපත් (Two-handed sword) සටන් ක්‍රම.

• ​හැල්බර්ඩ් (Halberd) වැනි දිගු ආයුධ භාවිතය.

• ​ජවුස්ටින් (Jousting) හෙවත් අසුන් පිට නැගී කරන හෙල්ල සටන්.

• ​වෙනත් විවිධ මලී (Melee) ආයුධ භාවිතය පිළිබඳ පුහුණුවීම්, සිදු කෙරේ.

​මෙම සමස්ත ප්‍රතිනිර්මාණ ක්‍රියාවලිය සහ ඉන් බිහිවූ නවීන සටන් ක්‍රම පොදුවේ බටහිර සටන් කලාවන් (Western Martial Arts) ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

​ප්‍රංශ බොක්සිං: සෙවැට් (Savate)

​බටහිරින් බිහිවූ සටන් කලාවන් අතරින් නූතන යුගයේ කැපී පෙනෙනම අංගයක් වන්නේ සෙවැට් (Savate) හෙවත් ප්‍රංශ බොක්සිං කලාවයි. මෙය ඉතාමත් ආකර්ෂණීය මෙන්ම ප්‍රබල සටන් ක්‍රමයකි.

• ​සුවිශේෂත්වය: මෙහිදී දෑත් මෙන්ම දෙපා ද ආයුධ ලෙස භාවිතා වේ. බටහිර බොක්සිං ක්‍රමවේදයන් සහ ඉතා සුමට (Graceful) පා පහරවල් මෙහි මනාව සංකලනය වී ඇත.

• ​ආරම්භය: මෙහි උපත සිදුවූයේ 19 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදීය. ප්‍රංශයේ වීදි සටන් උපක්‍රම (Street fighting) සහ එවකට සිටි ප්‍රංශ නාවිකයන්ගේ සටන් ක්‍රමවේද එකිනෙක මිශ්‍ර වීමෙන් මෙම සටන් කලාව බිහි විය.

​අද වන විට මෙම ඓතිහාසික උරුමයන් නව මුහුණුවරකින් යුරෝපය පුරා පමණක් නොව ලොව පුරා සටන් ලෝලීන්ගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වෙමින් පවතී.

බ්‍රසීලයේ කපොයිරා සිට චීන සටන් කලාවේ ස්වර්ණමය යුගය දක්වා

​ලෝක ඉතිහාසය දෙස බලන විට සටන් කලාවන් යනු හුදෙක් සටන් ක්‍රමයක් පමණක් නොව, එය සංස්කෘතිය, කලාව සහ ජාතික අභිමානය මුසු වූ අපූරු නිර්මාණයකි. අදටත් ලොව පුරා අතිශය ජනප්‍රිය මෙම සටන් විලාසයන්ගේ ආරම්භය සහ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ කතාව ඉතාමත් සිත්ගන්නාසුළුය.

​බටහිරින් නැගී ආ කපොයිරා (Capoeira)

​බටහිර දෙසින් තවත් සුවිශේෂී සටන් කලාවක් අපට හමුවේ. ඒ බ්‍රසීලයට අනන්‍ය වූ කපොයිරා කලාවයි. 16 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී බටහිර අප්‍රිකානු ජාතිකයන් විසින් බ්‍රසීලයේදී මෙය නිර්මාණය කරන ලදී. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ:

• ​එය නර්තනය, ඇක්‍රොබැටික් (Acrobatics) සහ සංගීතය යන අංගයන්ගේ අපූරු එකතුවකි.

• ​මෙය හුදෙක් සටන් විලාසයක් නොව, වහල්භාවයට එරෙහිව නැගී සිටි මිනිසුන්ගේ නිදහසේ ප්‍රකාශනයකි.

​චීන සටන් කලාවේ නව පිබිදීම

​ආසියාව දෙස බලන විට, වර්තමානයේ අප දකින සාම්ප්‍රදායික චීන සටන් කලාවන් බොහොමයක් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූයේ නූතන යුගයේදීය. විශේෂයෙන්ම 20 වන සියවසේ චීන සමාජය තුළ ඇති වූ දැවැන්ත වෙනස්කම් මෙම සටන් විලාසයන්ගේ වර්ධනයට සෘජුවම බලපෑවේය.

​වර්තමාන චීන සටන් කලාවේ ස්වභාවය

​අද අප දකින චීන සටන් කලාවන් කෙරෙහි වැඩිම බලපෑමක් එල්ල වූයේ 1912 – 1949 කාලසීමාවේ පැවති සමූහාණ්ඩුවාදී පාලන සමයේදීය (Republican Period). එහිදී සිදු වූ සුවිශේෂී වෙනස්කම් කිහිපයකි:

• ​පොදු ජනතාවට විවෘත වීම: රහස්‍ය කලාවක් ලෙස පැවති සටන් කලාව සාමාන්‍ය ජනතාවට විවෘත වූ අතර, සටන් කලා ශිල්පීන්ට එය ප්‍රසිද්ධියේ ඉගැන්වීමට දිරිගැන්වීම් ලැබුණි.

• ​ජාතික අභිමානය: සටන් කලාව යනු හුදෙක් පහර දීමක් නොව, ජාතික අභිමානය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ ශක්තිමත් ජාතියක් ගොඩනැගීමට ඇති මාවතක් ලෙස එකල බොහෝ දෙනා සැලකූහ.

• ​ප්‍රචලිත කිරීම: සටන් කලා පුහුණු අත්පොත් විශාල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර, විශේෂ පුහුණු ඇකඩමි ආරම්භ විය.

• දේශ සීමා අතික්‍රමණය: චීන සටන් කලා කණ්ඩායම් විදේශ සංචාරයන්හි නිරත වෙමින් සිය දක්ෂතා ප්‍රදර්ශනය කළහ. මේ හේතුවෙන් චීනය තුළ පමණක් නොව, ලොව පුරා විසිරී සිටින චීන ප්‍රජාවන් අතර ද විවිධ සටන් කලා සංගම් බිහි විය.

ජපන් සටන් කලාවේ විකාශනය සහ ඉතිහාසය

​ජපන් සටන් කලාවන් යනු අද වන විට ලොව පුරා අතිශය ජනප්‍රියත්වයට පත් විෂය පථයකි. අප වර්තමානයේ දකින බොහෝ ප්‍රසිද්ධ ජපන් සටන් ක්‍රම බිහිවන්නේ ද සුවිශේෂී ඓතිහාසික පරිවර්තනයන් රැසකට පසුවය.

​සාමුරායි යුගයේ අවසානය සහ නව පිබිදීම

​19 වන සහ 20 වන සියවස් අතරතුර ජපානයේ ඇති වූ මේජි පුනරුත්ථාපනය (Meiji Restoration) සමඟ එරට පාලනය ගෙන ගිය සාමුරායි පන්තියේ බලය බිඳ වැටුණි. සාමුරායි සංස්කෘතිය ඉතිහාසයට එක්වෙමින් තිබියදී, එම සම්ප්‍රදායික සටන් ක්‍රම ආරක්ෂා කර ගැනීමටත්, ඒවා නවීන ලෝකයට ගැළපෙන ලෙස සකස් කිරීමටත් බොහෝ දෙනා උත්සාහ කළහ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජූඩෝ (Judo), කෙන්ඩෝ (Kendo), අයිකිඩෝ (Aikido) සහ කරාතේ (Karate) වැනි ලොව සුපතළ සටන් කලාවන් රාශියක් නිර්මාණය විය.

​16 වන සියවස: සටන් කලාවන්ගේ ස්වර්ණමය යුගය

​16 වන සියවස සටන් කලාවන්ගේ ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. තායිලන්තයේ සම්ප්‍රදායික සටන් කලාවක් වන මුආයි තායි (Muay Thai) බිහිවීම සිදු වූයේ ද මෙම කාල වකවානුවේදීය.

​කෙසේ වෙතත්, ආසියාතික සටන් කලාවන් කෙරෙහි බටහිර ලෝකයේ අවධානය යොමු වීමට තවත් සෑහෙන කාලයක් ගත විය. 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ඇමරිකාව, චීනය සහ ජපානය අතර වෙළඳ සබඳතා වර්ධනය වීමත් සමඟ ආසියානු සටන් ක්‍රම පිළිබඳ බටහිර වැසියන් තුළ කුතුහලයක් ඇති වුවද, මුල් කාලයේදී ඔවුන් මේවා සැලකුවේ හුදු ප්‍රසාංගික ඉදිරිපත් කිරීම් (Performances) ලෙස පමණි. එබැවින් ඒවා ප්‍රායෝගිකව පුහුණු වීමට ඉදිරිපත් වූ පිරිස එකල ඉතා සීමිත විය.

​බටහිර ලෝකය ආක්‍රමණය කළ සටන් කලාව

​මෙම මතය වෙනස් කිරීමට මුල් වූ සුවිශේෂී පුද්ගලයෙකු වන්නේ දුම්රිය ඉංජිනේරුවරයෙකු වූ එඩ්වඩ් විලියම් බාර්ටන් රයිට් (Edward William Barton-Wright) ය. ඔහු 1894 සහ 1897 අතර කාලයේ ජපානයේ සේවය කරමින් සිටියදී ජූජුට්සු (Jujutsu) සටන් කලාව ප්‍රගුණ කළේය.

​යුරෝපය තුළ ආසියානු සටන් කලාවන් ඉගැන්වූ ප්‍රථම පුද්ගලයා ලෙස සැලකෙන්නේ මොහුය. ඔහු හරහා ආසියානු සටන් ක්‍රම පිළිබඳ යුරෝපීයයන් තුළ තිබූ වැරදි මතයන් සහ විශ්වාසයන් වෙනස් වීමට පටන් ගත් අතර, එය ලොව පුරා මෙම සටන් කලාවන් ව්‍යාප්ත වීමට ප්‍රබල රුකුලක් විය.

බාර්ටිට්සු සිට බෲස් ලී දක්වා ආ ගමන

​ලෝක ඉතිහාසය දෙස බලන විට සටන් කලාවන් යනු හුදෙක් ආත්මාරක්ෂක උපක්‍රම පමණක් නොව, එය විවිධ සංස්කෘතීන් එකිනෙක මුසුවූ අපූරු කලාවකි. මෙහි ඇති විශේෂිතම සහ ආකර්ෂණීයම අවධීන් කිහිපයක් පිළිබඳව අද අපි අවධානය යොමු කරමු.

​බාර්ටිට්සු (Bartitsu) සටන් විලාසය

​සටන් කලා ඉතිහාසයේ අපට හමුවන ඉතාමත් සුවිශේෂී පුද්ගලයෙකු වන්නේ එඩ්වඩ් විලියම් බාර්ටන් රයිට් ය. ඔහු විසින් බාර්ටිට්සු (Bartitsu) නමින් හැඳින්වෙන අපූරු සටන් ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙය සැබවින්ම විවිධ සටන් කලාවන්ගේ සංකලනයකි. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ජපන් ජූජුට්සු (Jujutsu) සහ ජූඩෝ (Judo) පමණක් නොව, බටහිර බොක්සිං, ප්‍රංශ සවාතේ (Savate) සටන් ක්‍රමය සහ දණ්ඩක් ආධාරයෙන් කරන සටන් ක්‍රම (Stick fighting) යන සියල්ලේම එකතුවක් ලෙස මෙය නිර්මාණය වී තිබීමයි.

​සිනමාවෙන් ලොව දිනූ සටන් කලාව

​1970 සහ 1980 දශක වන තෙක් ආසියානු සටන් කලාවන් බටහිර ලෝකයේ එතරම් ප්‍රසිද්ධ වී තිබුණේ නැත. නමුත් එම තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කළේ සිනමාවයි. ආසියානු සහ හොලිවුඩ් සටන් කලා චිත්‍රපට හරහා මේ සඳහා විශාල ප්‍රසිද්ධියක් සහ වර්ධනයක් හිමි විය.

​විශේෂයෙන්ම බෲස් ලී (Bruce Lee), ජැකී චෑන් (Jackie Chan) සහ ජෙට් ලී (Jet Li) වැනි අසමසම සිනමා තරු නිසා අද වන විට ආසියානු සටන් කලාවන් කෙරෙහි මුළු ලෝකයේම අවධානය සහ උනන්දුව යොමුවී තිබේ. ඔවුන් සටන් කලාව හුදෙක් පහර දීමක් නොව, දර්ශනයක් සහ විනයක් ලෙස ලෝකයාට පෙන්වා දුන්හ.

​බ්‍රසීලියන් ජූජුට්සු (BJJ)

​පෙරදිග සටන් කලාවන් බටහිරට ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ තවත් අලුත් සටන් ක්‍රම බිහි වන්නට විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්තමානයේ අතිශය ජනප්‍රිය බ්‍රසීලියන් ජූජුට්සු (Brazilian Jujitsu) බිහි විය. නම ජූජුට්සු වුවද, මෙය සැබවින්ම ජූජුට්සු වලට වඩා මුල් කාලීන ජූඩෝ (Early Judo) කලාවෙන් විකසනය වූ, කාලයට අනුව වෙනස් වී හැඩගැසුණු සටන් විලාසයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

සටන් කලාවන් වල සැබෑ අරුත සටන් කිරීම පමණක්ම නොවෙයි… එය ශරීරය, මනස සහ ආත්මය ඒකාග්‍ර කරමින් ශක්තිමත් කරන ජීවන කලාවක්.

​මෙම ලිපිය මඟින් සටන් කලාවේ ඇති විවිධත්වය සහ එය කාලයත් සමඟ ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ව්‍යාප්ත වූ ආකාරය පිළිබඳව ඔබට පැහැදිලි අදහසක් ලැබෙන්නට ඇතැයි අප විශ්වාස කරමු.

***

(මෙම අන්තර්ගතයන් උපුටා ගන්නේ නම්, ඒ සෑම විටකදීම ceylonreader වෙබ් අඩවියේ විස්තරය සඳහන් කිරීමට කාරුණික වන්න)