ජීවිතය ජයගන්න නම් ඉදිරියට වැටෙන්න..

Denzel Washington ගේ ජීවිතයෙන් ලැබුණු අමරණීය පාඩමක්: වැටෙන්න, හැබැයි ඉදිරියට

ජීවිතය යනු රේඛීය ගමනක් නොවේ. එහි උස් පහත්වීම්, ජයග්‍රහණ මෙන්ම දරාගත නොහැකි පරාජයන්ද ඇත. බොහෝ දෙනා පරාජය හමුවේ පසුබසින විට, ලෝක පූජිත නළු ඩෙන්සල් වොෂින්ටන් (Denzel Washington) පවසන්නේ වෙනස්ම කතාවකි. ඔහු පවසන්නේ “වැටෙනවා නම් ඉදිරියට වැටෙන්න” (Fall Forward)” කියාය.

මේ ලිපිය, Vidbi යූටියුබ් චැනලයේ Denzel Washington – University of Pennsylvania සුප්‍රසිද්ධ දේශනයේ වීඩීයෝව ඇසුරින් සකසන ලද ලිපියකි.

Cover image credit goes to lanredahunsi.com

***

කවුද මේ ඩෙන්සල් වොෂින්ටන්?

ඩෙන්සල් වොෂින්ටන් යනු හුදෙක් හොලිවුඩ් තරුවක් පමණක් නොවේ. ඔහු ඇකඩමි සම්මාන (Oscars) ද්විත්වයක් දිනූ, රංගනයෙන් ඔබ්බට ගිය මානුෂීය ගුණාංගවලින් හෙබි පුද්ගලයෙකි. 

1954 දී නිව්යෝර්ක් හි උපත ලැබූ ඔහු, දේවගැතිවරයෙකු වූ පියාගෙන් හික්මීමත්, රූපලාවන්‍ය ශිල්පිනියක වූ මවගෙන් කඩිසරකමත් උරුම කර ගත්තේය. ඔහුගේ රංගන ජීවිතය දෙස බැලීමේදී Malcolm X, Training Day, සහ The Hurricane වැනි නිර්මාණ හරහා ඔහු පෙන්වූ විශිෂ්ඨත්වය අසමසමයි. නමුත් ඒ සෑම සාර්ථකත්වයක් පිටුපසම අසීමිත අසාර්ථක වීම් සමූහයක් ඇති බව ඔහු නිතරම සිහිපත් කරයි.

පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලයේදී ඔහු කළ එම සුප්‍රසිද්ධ දේශනය ඇසුරින් අපගේ ජීවිතයට ගත හැකි වටිනා පාඩම් මාලාවක් මෙසේ පෙළගස්වන්නෙමු.

“මම ටිකක් අවුල් කෙනෙක්”

Denzel Washington වේදිකාවට නගින මොහොතේම audience එක හිනස්සනවා. ඔහු කියන්නේ තමන් organized කෙනෙක් නෙවෙයි කියලා. අනිත් අය තම තමන්ගේ speech ලස්සන file, box එක්ක අරන් ආවත්, ඔහුගේ speech එක magazine එකක් ඇතුළේ, පිළිවෙලක් නැතුව, අස්ථානගත වෙලා.

“මේක stage එකෙන් ඔය පැත්තට පියාඹන්න ගත්තොත්, කරුණාකරලා ඒක අල්ලගෙන ඇවිත් ආපහු මට දෙන්න.”

audience එකට එහෙම කියන ගමන්, ඔහු කියනවා සාර්ථක මිනිස්සු perfect නෙවෙයි කියලා

– Pennsylvania Campus එකත් එක්ක බැඳුණු මතක සහ හැඟීම්

Penn. campus එක ඔහුට අලුත් එකක් නෙවෙයි, එහෙම නොවෙන්නේ Basketball matches, ඒ වගේම එයාගේ පුතා student කෙනෙක් වෙලා හිටපු කාලය..ඒ හැම මතකයක්ම ඔහුට මේ campus එකත් එක්ක බැඳීලා..

“මගේ පුතත් basketball team එකේ හිටියා… coach එක්ක play කරන්න එච්චර time දුන්නෙ නෑ. ඒ ගැන පස්සේ කතා කරමු. නැහැ… හැබැයි පුහුණුකරු ඇලන් (Coach Allen) ලබාගෙන තියෙන ප්‍රගතිය ගැන මම ඇත්තටම ගොඩක් සතුටු වෙනවා. ඇත්තටම, ඔහුගේ අනාගතයට මම උපරිම සාර්ථකත්වය ප්‍රාර්ථනා කරනවා.“

හිනාවත් එක්ක කියන මේ වචන අතර තියෙන්නේ — තාත්තා කෙනෙක්ගේ ආදරය.

🧢 “යැන්කී තොප්පියක්, ෆිලඩෙල්ෆියා පාරවල්, සහ අවංකත්වය”

මම පෙන්සිල්වේනියාවට — විශේෂයෙන්ම ෆිලඩෙල්ෆියාවට — එන හැම වෙලාවකම මට ලැබෙන්නේ ඉතා උණුසුම් පිළිගැනීමක්. හැබැයි… අවස්ථා කිහිපයකදී විතරක් ඒක ටිකක් වෙනස් වෙනවා. ඒ මම මගේ ‘යැන්කී’ තොප්පිය දාගෙන ඉන්න වෙලාවලදීයි. මට හිතෙනවා—ඒකේ තියෙන වැරැද්ද මොකක්ද කියලා. මට එකපාරටම ඒක ගලවලා ‘ෆිලී’ තොප්පියක් දාගන්න පුළුවන් ද? ඇත්තටම කියනවා නම්, මේ පළාතේ යැන්කී තොප්පියක් දාගෙන ඇවිදිනවා කියන්නේ, තමන්ගේ ජීවිතය අතේ තියාගෙන යනවා වගේ දෙයක්.

මට පුද්ගලයන් කිහිපදෙනෙක්ම මුණගැසුණා. ඔවුන් මට කිව්වා, “හේයි ඩෙන්සල්, අපි ඔබට ගොඩක් ආදරෙයි. හැබැයි ඔබ ඔය තොප්පිය දාගෙන ඇවිදින එක හරි නැහැ. ඔබ කවුරු වුණත් අපිට ඒක වැදගත් නෑ.” ඉතින් අද, මම යැන්කී තොප්පිය දාගෙන නැති එක ගැන ඔබ සතුටු වෙයි කියලා මම හිතනවා. හැබැයි… මම ඇත්තම ඇත්ත කියන්නම්.

මම අද ඇඳගෙන ඉන්නේ:

• යැන්කී මේස් දෙක / යැන්කී ටී-ෂර්ට් එක
  
• යැන්කී කොට කලිසම / යැන්කී යට ඇඳුම්
  
• යැන්කී පයැඟිලි උණුසුම් කරන වැසුම් (toe warmers)

“ඒත් දාගෙන නැත්තේ එකම එක දෙයක් විතරයි — ඒ තමයි මගේ යැන්කී තොප්පිය. කොහොම වුණත්, මම ඔබට එක දෙයක් දැන් කියන්නම්… මම ඇත්තටම ඔබ සමඟ අවංකයි.”

– සුවපහසු කලාපයෙන් (Comfort Zone) පිටතට පියවර තැබීම

ඩෙන්සල් සිය කතාව ආරම්භ කරමින් පවසන්නේ තමන් දහස් ගණනක් ඉදිරියේ කතා කිරීමට බියක් සහ චකිතයක් දක්වන බවයි. ඔහු පවසන්නේ, චිත්‍රපටයක නම් තමන්ට ඕනෑම අන්තරායකර වැඩක් කළ හැකි බවයි.

“ඔබට පුළුවන් මාව හමුදා නිල ඇඳුමකින් සරසන්න, නැත්නම් වේගයෙන් දුවන දුම්රියක් උඩට විසි කරන්න. මට ඒ ඕනෑම දෙයක් කරන්න පුළුවන්. ඒත් දහස් ගණනක් මා දෙස බලා සිටියදී සැබෑ මම ලෙස කතා කිරීම මට විශාල පීඩනයක්.”

මෙහිදී ඔහු අපට දෙන පළමු පාඩම නම්, බිය යනු ස්වභාවික දෙයක් බවයි. බියක් දැනෙන්නේ ඔබ ඔබේ සුවපහසු කලාපයෙන් පිටතට පැමිණ ඇති නිසාය. ඕනෑම මහා ජයග්‍රහණයක් ආරම්භ වන්නේ එම චකිතය සහ බිය ජය ගැනීමෙනි.

🎬 වේදිකාවෙන් පෙනෙන සත්‍යය

“සිනමා ශාලාවක් ඇතුළේ ඉඳගෙන මිනිස්සු නොසන්සුන් වෙලා එහා මෙහා හැරෙනකොට, අයිෆෝන් එකක් හෙමින් එළියට ගන්නකොට, පෙම්වතාට හෝ පෙම්වතියට මැසේජ් කරනකොට, ඒ වගේ පොඩි පොඩි දේවල් — මට ඒවා පේන්නේ නැහැ.”

“හැබැයි, මෙතන මේ වේදිකාව උඩ ඉඳන් මට ඔබ හැම කෙනෙක්වම පැහැදිලිව පේනවා. ඒ හැඟීම ටිකක් අමුතුයි. සරලවම කිව්වොත්, ඒක මට පොඩි අපහසුවක් දනවන එකක්. ඒ නිසා කරුණාකරලා — මගේ කතාව ඉවර වෙනකල් ෆෝන් එළියට ගන්නවත්, පෙම්වතුන්ට මැසේජ් කරන්නවත් එපා.”

“හැබැයි… ඔබට අවශ්‍යම නම් පුටුවේ හරිබරි ගැහිලා ඉන්න විදිහ එහෙ මෙහෙ උනාට කමක් නෑ, මට ඒක හොඳින් තේරෙනවා. ඒක කළාට කමක් නැහැ.”

“ඉතින් මම මේ කතාවට මොනවද කියන්න ඕනේ කියලා හිතනකොට, මට තේරුණේ — ඔබව අවධානයෙන් තියාගන්න තියෙන හොඳම ක්‍රමය, ඔබ ඇත්තටම කැමති දෙයක් ගැන කතා කරන එක කියලා.”

“ටිකක් රසවත්, ටිකක් රහසිගතභාවයක් තියෙන, ටිකක් “හොලිවුඩ්” වගේ.”

“මට හිතුණා, American Gangster චිත්‍රපටයේ රූගත කිරීම් අතරතුර Russell Crowe සහ මම අතර ඇතිවුණු වාද විවාද ගැන කතා කරන්නද කියලා. ඒත් මම මටම කිව්වා — නෑ… එපා.”

“මෙතන ඉන්නේ ඉහළ බුද්ධිමතුන් පිරිසක්. ඔවුන්ට ඒ වගේ හොලිවුඩ් ඕපදූප වලට උනන්දුවක් නැහැ. හැබැයි, එහෙමද කියලා නම් මට සම්පූර්ණ විශ්වාසයක් නෑ.”

“ඔස්කාර් සම්මාන උළෙලෙන් පසුව ඇඳුම් මාරු කරන කාමරයේදී මට ඇන්ජලීනා ජොලී සමඟ ගත කරන්නට ලැබුණු ඉතා පෞද්ගලික මොහොතක් ගැන මා මුලින් කල්පනා කළා. නමුත් මටම මෙසේ සිතුණා: නැහැ, ඒක හරියන්නේත් නැහැ. මෙය අයිවි ලීග් (Ivy League) ගණයේ ඉතා උසස් විශ්වවිද්‍යාලයක්. මම අහන්නේ, ඇඳුම් මාරු කරන කාමරයක අඩ නිරුවතින් සිටින ඇන්ජලීනා ජොලී ගැන අහන්න කාටද ඕනේ? කවුරුත් නැහැ, කවුරුත්ම නැහැ! මෙය පෙන් (Penn.) විශ්වවිද්‍යාලය; මෙවැනි දේවල් මෙතැනට ගැළපෙන්නේ නැහැ. සමහරවිට ඩ්‍රෙක්සල් (Drexel) විශ්වවිද්‍යාලයේ නම් ඕවා හරියයි, හැබැයි වෙන කොහේවත් නම් නැහැ.”

“දැන් ඉතින් මම අමාරුවේ වැටිලා ඉන්නේ. මම නැවතත් මුලටම ඇවිත්, ලොකු පීඩනයක් දැනෙනවා. දැන් ඔබ කල්පනා කරනවා ඇති, මේ තරම් පීඩනයක් දැනෙන, මේ තරම් අපහසු දෙයක් නම් මම ඇයි අද දවසේ මේ ආරාධනාව පිළිගත්තේ කියලා? හොඳයි, මගේ පුතා ඉගෙන ගන්නේ මෙහේ; ඒක හොඳ හේතුවක්. මම ගෙවන සල්ලිවලට මොකද වෙන්නේ කියලා හොයලා බලන්න මම හැමදාමත් කැමතියි. මම හිතනවා මම මේ කියන දේ තේරුම් ගන්න පුළුවන් තවත් දෙමාපියන් මෙතැන ඇති කියලා.”

“ඔව්, ඉහළ මාලයේ ඉන්න හැමෝටම ඒක අදාළයි. මම මෙහි පැමිණීමට තවත් හොඳ හේතු කිහිපයක් තිබුණා. ඇත්ත, මට ඇකඩමි සම්මානයක් (Academy Award) ලැබී තිබෙනවා, නමුත් මම කවදාවත් ‘මැජික් මීට්බෝල්’ (magic meatball) එකක් රස බලලා නැහැ. කෑම ට්‍රක් රථය අසල පැය භාගයක් පෝලිමේ ඉන්න ගමන් මම ජනාධිපති ඔබාමා සමඟ මුහුණට මුහුණ කතා කළා, නමුත් මම කවදාවත් ‘ක්වෙයර්’ (Quer) කියන පුද්ගලයා එක්ක කතා කරලා නැහැ — ඒ අඟහරුවාදා රාත්‍රීවලට සිගරට් බොන ගමන් සවුත්තු සින්දු කියන මනුස්සයා. මම කවදාවත් BU හෝ Heos වලට ගිහින් නැහැ. මම යක්ෂයන් සමඟ සටන් කරන රහස් පරීක්ෂකයෙකුගේ චරිතයක් රඟපා තිබෙනවා, නමුත් ලේනුන්ගේ ගහනය පාලනයෙන් තොර වුණු පාසලකට මම කවදාවත් ගිහින් නැහැ.”

– “පස්සට වැටීමේ” මිථ්‍යාව සහ “ඉදිරියට වැටීමේ” යථාර්ථය

අප සමාජයේ බොහෝ දෙනා පවසන්නේ “යම් දෙයක් වැරදුණොත් බේරෙන්න පස්සට වැටෙන්න තැනක් තියාගන්න” (Have something to fall back on) කියාය. නමුත් ඩෙන්සල් මෙය දැඩිව විවේචනය කරයි.

“මම වටහාගෙන තිබෙනවා අවදානමක් ගන්නේ නැතුව ජීවිතේ කිසිම දෙයක් වටින්නේ නැහැ කියලා. නෙල්සන් මැන්ඩෙලා මෙහෙම කිව්වා: “ඔබට ජීවත් විය හැකි ජීවිතයට වඩා අඩු මට්ටමක ජීවිතයක් ගත කිරීමෙන් හෝ කුඩාවට සිතා වැඩ කිරීමෙන් කිසිදු උද්යෝගයක් හෝ ආශාවක් (Passion) සොයාගත නොහැක. ඔබේ පාසල් අත්දැකීම්වලදී, විශ්වවිද්‍යාලයට අයදුම් කිරීමේදී හෝ ඔබේ ජීවන මාවත තෝරාගැනීමේදී, බොහෝ අය ඔබට උපදෙස් දෙන්න ඇති ‘යම්කිසි පසුබෑමක් වුවහොත් ඒ වෙනුවට විකල්පයක් (fall back on something) තබා ගන්න’ කියා.”

“නමුත් මම කවදාවත් ඒ සංකල්පය තේරුම් ගත්තේ නැහැ. මම වැටෙනවා නම්, මට මගේ ‘විශ්වාසය’ (Faith) මත මිස වෙන කිසිම දෙයක් මත පසුපසට වැටෙන්න (fallback) අවශ්‍ය නැහැ. මට අවශ්‍ය වන්නේ ‘ඉදිරියට වැටෙන්නටයි’ (fall forward). එතකොට අඩුම තරමේ මම හැපෙන්න යන්නේ මොකේද කියලා මට බලාගන්න පුළුවන්”

මෙයින් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? – ඔබ පස්සට වැටෙන විට ඔබ දකින්නේ ඔබ අත්හැර දැමූ දෙයයි. නමුත් ඔබ ඉදිරියට වැටෙන විට ඔබ දකින්නේ ඔබේ අනාගතයයි. වැටීම යනු පරාජයක් නොව, එය ඊළඟ පියවර තැබීමට ලබන අත්දැකීමකි.

– අසාර්ථක වීම යනු සාර්ථකත්වයේ පූර්ව අවශ්‍යතාවයකි

“පළමුවන දේ තමයි, ඔබේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවක ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම අසාර්ථක වෙනවා. ඒක පිළිගන්න. ඔබ පරදීවි, ඔබ අපහසුතාවයට පත් වෙයි, ඔබ යම් යම් දේවලදී අතිශයින්ම අදක්ෂ වෙයි. ඒ ගැන කිසිම සැකයක් නැහැ. මම දන්නවා උපාධි ප්‍රදානෝත්සවයකදී දෙන සාම්ප්‍රදායික පණිවිඩයක් නෙවෙයි මේක කියලා, නමුත් ඒ අසාර්ථකත්වය වැළඳගන්න, මොකද ඒක වළක්වන්න බැරි දෙයක්.”

අනතුරුව ඩෙන්සල් එම දේශනයේදී ලෝකයේ විශිෂ්ඨතම පුද්ගලයන්ගේ අසාර්ථක වීම් කිහිපයක් උදාහරණයට ගෙන පැහැදිලි කලේ මෙලෙසින්:

• රෙජී ජැක්සන්: ඔහු බේස්බෝල් ඉතිහාසයේ වැඩිම වාර ගණනක් අසාර්ථක වූ ක්‍රීඩකයායි. නමුත් අද ලෝකය ඔහුව සමරන්නේ ඔහු ගැසූ විශිෂ්ඨ පහරවල් (Home Runs) නිසා මිස අසාර්ථක වීම් නිසා නොවේ.

• තෝමස් අල්වා  එඩිසන්: විදුලි බුබුළ සොයා ගැනීමට පෙර ඔහු කළ අත්හදා බැලීම් 1000ක් පමණ අසාර්ථක විය. නමුත් 1,001 වැනි වතාවේ ඔහු ලෝකය ආලෝකවත් කළේය.

ඔහු පවසන පරිදි, “ඔබ අසාර්ථක වී නැත්නම්, ඔබ අඩුම තරමේ අලුත් දෙයක් සඳහා උත්සාහයක් කර වත් නැත.”

– පුද්ගලික අත්දැකීම්: ඩෙන්සල් පරාජය වූ හැටි

ඩෙන්සල් තමන් රංගන ජීවිතයේ මුල් කාලයේ ලැබූ අමිහිරි අත්දැකීමක් ද විස්තර කරයි.

“මගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ මුල් අවධියේදී, මම බ්‍රෝඩ්වේ (Broadway) සංගීත නාට්‍යයක චරිතයක් සඳහා පරීක්ෂණයකට (audition) සහභාගී වුණා. මට සිංදු කියන්න බැරි වුණාට, ඒක මට කියාපු චරිතය කියලා මම හිතුවා.”

“මම වේදිකාවට යන්න සූදානම් වෙලා වේදිකාව දෙපස රැඳී සිටියා. මට කලින් හිටපු මනුස්සයා හරියට පවෙරොට්ටි (Pavarotti) වගේ ලස්සනට දිගටම සිංදු කියනවා. ඒක අහගෙන ඉන්නකොට මාව එන්න එන්නම කුඩා වෙනවා වගේ මට දැනුණා. අවසානයේ ඔවුන් ‘බොහොම ස්තූතියි, අපි පස්සේ කතා කරන්නම්’ කියලා මාව කැඳෙව්වා. මම මගේ කුඩා සංගීත පත්‍රිකාවත් අරගෙන ගියේ ‘ටෙම්ප්ටේෂන්ස්’ (The Temptations) කණ්ඩායමේ ‘Just My Imagination’ කියන සින්දුව කියන්නයි.”

“මම ඒක වාදකයාට දුන්නාම ඇය ඒක දිහා බලලා, මම දිහා බලලා, පස්සේ අධ්‍යක්ෂවරයා දිහාත් බැලුවා. මම සිංදු කියන්න පටන් ගත්තා… ‘It’s just my imagination’ කියලා එක පාරක් කිව්වා. මම හිතුවා මම හොඳට කියනවා ඇති කියලා.”

“එතකොටම ඔවුන් කිව්වා, ‘බොහොම ස්තූතියි වොෂිංටන් මහත්මයා’ කියලා. මට ඒ රක්ෂාව ලැබෙන්නේ නැහැ කියලා මම දැනගත්තා. හැබැයි ඔහු ඊළඟ වටයට, ඒ කියන්නේ රංගන පරීක්ෂණයට මට ආරාධනා කළා. මම හිතුවා ‘හරි, මට සිංදු කියන්න බැරි වුණාට මම දන්නවා මට රඟපාන්න පුළුවන්’ කියලා. ඔවුන් මාව තවත් කෙනෙක් එක්ක රඟපාන්න යොමු කළා. මම සංගීත නාට්‍ය ගැන වැඩිය දැනගෙන හිටියේ නැහැ. සංගීත නාට්‍ය කියන්නේ ක්‍රීඩාංගනයක අන්තිම පේළියේ ඉන්න කෙනාට පවා පේන විදිහට කරන ඉතා ප්‍රබල රංගනයක්. හැබැයි මම පුරුදු වෙලා හිටියේ ඉතා ස්වභාවික, සරල රංගන විලාසයකට.”

“අනිත් නළුවා මට කිව්වා, ‘ඔය කෝප්පය මට දෙන්න’ කියලා. මම ඉතා සරලව ඒක දෙන්න හැදුවා. හැබැයි ඔහු ඒක රඟපෑවේ මෙහෙමයි: ‘මගේ සොඳුරිය, මම ඒ කෝප්පය ඔබ වෙත පිරිනමන්නම්… ඒ කෝප්පය ඔබ අතට පත්වී එහි රැඳී තිබෙනු ඇත!’ එතකොට මම ඇහුවා, ‘හරි… මම මේක ආපහු දෙන්නද?’ කියලා.”

“ඔහු ආයෙත් රඟපෑවා, ‘ඔව්! ඔබ එය මට ආපසු දිය යුතුයි, එය මගේ කෝප්පයයි, එය මා වෙතම ආපසු පැමිණිය යුතුයි!’ කියලා.”

“මට ඒ රක්ෂාව ලැබුණේ නැහැ. හැබැයි මෙන්න මේකයි වැදගත් දේ: මම අත්හැරියේ නැහැ. මම පසුපසට වැටුණේ නැහැ. මම එතැනින් එළියට ආවේ ඊළඟ පරීක්ෂණයට, ඊළඟ අවස්ථාවට ලෑස්ති වෙන්නයි. මම දෙවියන්ට යාච්ඤා කළා, යාච්ඤා කළා… ඒත් මම දිගින් දිගටම අසාර්ථක වුණා. ඒත් ඒක මට ප්‍රශ්නයක් වුණේ නැහැ. ඔබ දන්නවාද, පැරණි කියමනක් තියෙනවා: ‘ඔබ බාබර් සාප්පුවක වැඩි වෙලාවක් රැඳී හිටියොත්, කවදා හරි ඔබටත් කොණ්ඩය කපාගන්න අවස්ථාවක් ලැබෙනවාමයි‘ කියලා.”

“මට ඒ අවස්ථාව ලැබුණා. ගිය අවුරුද්දේ මම බ්‍රෝඩ්වේහි ‘Fences’ කියන නාට්‍යය කළා. ඒ වෙනුවෙන් මට ‘ටෝනි’ (Tony Award) සම්මානයක් ලැබුණා. මට සිංදු කියන්න වුණෙත් නැහැ. හැබැයි පුදුමය කියන්නේ, ඒ සම්මානය මට ලැබුණේ ‘කෝර්ට් තියටර්’ (Court Theater) එකේදියි. ඒ කියන්නේ හරියටම මීට අවුරුදු 30කට කලින් මම අසාර්ථක වුණු ඒ රඟහලේමයි!”

“මගේ අදහස මේකයි—අද මෙතැන ඉන්න හැම උපාධිධාරියෙකුටම සාර්ථක වෙන්න අවශ්‍ය පුහුණුව සහ දක්ෂතාවය තියෙනවා. හැබැයි අසාර්ථක වෙන්න තරම් එඩිතරකමක් (guts) ඔබට තියෙනවද? අසාර්ථකත්වය ගැන මගේ දෙවැනි කරුණ මේකයි:”

“ඔබ අසාර්ථක වෙන්නේ නැත්නම්, ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ ඔබ උත්සාහ කරලවත් නැහැ කියන එකයි. මම ඒක ආයෙත් කියන්නම්: ඔබ අසාර්ථක වෙන්නේ නැත්නම්, ඔබ අවංකවම උත්සාහ කරලා නැහැ. මගේ බිරිඳ මට කියා දුන් අපූරු කියමනක් තියෙනවා: ‘ඔබට කවදාවත් නොතිබුණු දෙයක් ලබාගන්න නම්, ඔබ මීට කලින් කවදාවත් නොකරපු දෙයක් කරන්න සිද්ධ වෙනවා.'”

– ජීවිතයේ මාවත සහ ‘Philadelphia’ චිත්‍රපටයේ පාඩම

“ඔබේ විශ්වවිද්‍යාල සභාපතිතුමිය ‘Philadelphia’ චිත්‍රපටය ගැන මතක් කළා. ඇය මගේ කරුණු ටික හොරකම් කරලා! මීට අවුරුදු ගණනාවකට කලින් මම ‘Philadelphia’ චිත්‍රපටය කළා. එහි සමහර දර්ශන අපි රූගත කළේ මේ විශ්වවිද්‍යාල භූමියේදීමයි. චිත්‍රපටය නිකුත් වුණේ 1993 වසරේදී; ඒ වෙනකොට ඔබ හැමෝම වගේම සමහර මහාචාර්යවරුත් හිටියේ ඩයපර්ස් (diapers) ඇඳගෙන වෙන්න ඇති! ඒක මට ලොකු හිනාවක් ගෙනාපු දෙයක්.”

“ඒක ඇත්තටම හොඳ චිත්‍රපටයක්. නෙට්ෆ්ලික්ස් (Netflix) එකෙන් ඒක අරන් බලන්න. ඔබ ඒක බලන හැම වතාවකම මට ශත 23ක් ලැබෙනවා. ඉතින් කරුණාකරලා ඒක බලන්න! දෙමාපියනි, ඔබත් ඒක බලන්න, ඔබේ යාළුවන්ටත් කියන්න. ඒ කතාවේ ඉන්නේ ටොම් හැන්ක්ස් රඟපාන නීතිඥයෙක්, ඔහුට ඒඩ්ස් (AIDS) වැළඳීම නිසා ඔහුව නීති ආයතනයෙන් අස් කරනවා. ඔහුට අවශ්‍ය වෙනවා ඒ ආයතනයට විරුද්ධව නඩු පවරන්න, නමුත් කිසිම කෙනෙක් ඔහුව නියෝජනය කරන්න ඉදිරිපත් වෙන්නේ නැහැ. අවසානයේදී, මා විසින් රඟපාන, සමලිංගිකයන්ට අකමැති, අවස්ථාවාදී නීතිඥයෙක් ඒ නඩුව භාර ගන්නවා.”

“ඔබ ඒ චිත්‍රපටය බැලුවොත්, මම අද මේ කියන හැම දෙයක්ම ඔබට එහි දකින්න ලැබෙයි. අවදානම් ගැනීම (taking risks) හෝ අසාර්ථක වෙන්න සූදානම් වීම කියන එකෙන් මම අදහස් කරන්නේ මොකක්ද කියලා ඔබට වැටහෙයි. අවදානම් ගැනීම කියන්නේ රැකියාවක් පස්සේ පන්නන එකම නෙවෙයි; ඒක ඔබේ දැනුම සහ සීමාවන් හඳුනා ගැනීම ගැනත් අදාළයි. මිනිසුන්ට සහ අලුත් අදහස්වලට විවෘත වීමත් එහි කොටසක්. ඒ චිත්‍රපටයේ මම රඟපාන චරිතය ටිකෙන් ටික පියවර තබමින් අවදානම් ගන්නවා, හෙමින් හෙමින් තමන්ගේ බිය පරාජය කරනවා. අවසානයේදී ඔහුගේ හදවත වෙනස් වෙන්න පටන් ගන්නවා.”

“ඔබව අද මෙතැනින් නික්ම යන මොහොතේ මට දෙන්න පුළුවන් මීට වඩා හොඳ පණිවිඩයක් තවත් නැහැ: ජීවිතයේ අවදානම් ගන්නවා පමණක් නොව, ජීවිතයට සැමවිටම විවෘත වන්න (be open to life), අලුත් දෘෂ්ටිකෝණයන් පිළිගන්න, සහ අලුත් මතවාදයන් වැළඳගන්න.”

– ඔබේ මරණ මංචකය අසල සිටින “අවතාර”

මෙය ඩෙන්සල්ගේ දේශනයේ ඇති වඩාත්ම බලගතු කොටසයි. ඔහු අපට සිතන්නට යමක් ඉතිරි කරයි.

“හිතන්න ඔබ ඔබේ මරණ මංචකයේ ඉන්නවා කියලා. ඔබ වටා අදෘශ්‍යමාන අවතාර රොත්තක් ඉන්නවා. ඒ අවතාර තමයි ඔබ තුළ තිබුණු, ඒත් ඔබ කවදාවත් ලෝකයට මුදා නොහළ දක්ෂතා. ඔබ තුළ තිබුණු, ඒත් ඔබ ක්‍රියාත්මක නොකළ ව්‍යාපාරික අදහස්. ඔවුන් ඔබ දෙස බලන්නේ කෝපයෙන්. ඔවුන් කියනවා ‘අපි ආවේ ඔබ ළඟට, ඒත් ඔබ බය නිසා අපිට පණ දුන්නේ නැහැ. දැන් අපි ඔබත් එක්කම වළපල්ලට යනවා’ කියලා.”

අද ඔබෙන් අසන ප්‍රශ්නය මෙයයි: ඔබේ මරණය සිදුවන දිනට, ඔබේ ඇඳ වටා මෙවැනි “ඉටු නොකළ බලාපොරොත්තු” නමැති අවතාර කීයක් සිටීවිද? ඔවුන් සිනාසෙමින් සිටිනවාද? නැතහොත් කෝපයෙන් සිටිනවාද?

ලෝකයට දිය හැකි දේ (Giving Back)

“ඔයාට කිසිදා නොතිබුණු දෙයක් ඕනේ නම්, කිසිදා නොකරපු දෙයක් කරන්න. Failure නැති ජීවිතයක් කියන්නේ — අභියෝග නැති ජීවිතයක්.“

ඩෙන්සල් පවසන පරිදි, අපට කිසිවක් මරණයෙන් පසු රැගෙන යා නොහැක.

“ඔබ කවදාවත් මිනී කරත්තයක් පිටුපස බඩු පටවන ලොරියක් (U-Haul) දැකලා තියෙනවද? නැහැ. ඊජිප්තු රජවරු පවා ඔවුන්ගේ වස්තුව පිරමිඩ ඇතුළට අරන් ගියා. ඒත් අවසානයේදී ඒ ඔක්කොම මංකොල්ල කෑවා.”

ලෝකයට අවශ්‍ය වන්නේ ඔබේ දක්ෂතාවයයි. ඔබේ අධ්‍යාපනයට දෙමාපියන් සහ රජය විශාල මුදලක් ආයෝජනය කර ඇත. ඒ ආයෝජනයෙන් ලෝකයට සේවයක් කළ යුතුය. ඔහු දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කරද්දී දුටු දරිද්‍රතාවය සහ ලෝකයේ විවිධ රටවල පවතින ගැටලු ගැන සඳහන් කරමින් පවසන්නේ, තරුණ පරපුරේ උපකාරය ලෝකයට අත්‍යවශ්‍යම මොහොත මෙය බවයි.

– ඩෙන්සල්ගේ ජීවිතය වෙනස් කළ අනාවැකිය

ඩෙන්සල්ට වයස අවුරුදු 20දී, ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයෙන් අසාර්ථක වී (GPA 1.8) සිටි කාලයේදී, ඔහුගේ මවගේ රූපලාවන්‍යාගාරයේදී එක්තරා කාන්තාවක් මුණගැසුණි. ඇය ඔහු දෙස බලා මෙසේ පැවසුවාය:

“තරුණයා, මට පේනවා ඔබ ලෝකය පුරා සංචාරය කරනවා. ඔබ මිලියන ගණනක් මිනිසුන් අමතනවා. ලෝකයට ඔයා අවශ්‍යයි South Africa. Middle East. Japan. Alabama. Philadelphia ඒ හැමතැනකම ඉන්න අයට.. ලෝකයට ඔයාගේ දක්ෂතා අවශ්‍යයි.”

එදා ඔහුට එය විහිළුවක් ලෙස පෙනුණි. මන්ද ඔහු එදා සිටියේ පරාජිතයෙකු ලෙසය. නමුත් අද ඔහු චිත්‍රපට හරහා මිලියන සිය ගණනක් සමඟ කතා කරයි. අපේ ජීවිතයේ දක්ෂතා අපට නොපෙනෙන විට පවා ලෝකයට පෙනෙන අවස්ථා ඇත.

– අවසාන පණිවිඩය: අධෛර්යමත් නොවන්න

ඔබේ අධ්‍යාපනය, ඔබේ වෘත්තිය, ඔබේ ආදරය — මේ සෑම දෙයකදීම අසාර්ථක වීම් පැමිණෙනු ඇත. නමුත් ඒ සෑම අවස්ථාවකම ඔබ මතක තබා ගත යුත්තේ ඩෙන්සල්ගේ මේ වචන කිහිපයයි:

• අවදානමක් ගන්න: ආරක්ෂිතව සිටීමෙන් පමණක් කිසිවෙකු ජයගෙන නැත.

• ඉදිරියට වැටෙන්න: පරාජය යනු ඔබ වැරදි මාවතක යන බවට සොබාදහම දෙන පණිවිඩයයි.

• නම්‍යශීලී වන්න: නව අදහස්වලට, අලුත් මිනිසුන්ට විවෘත වන්න.

• දිය හැකි උපරිමය දෙන්න: ඔබට තිබෙන්නේ කාලය, මුදල් හෝ දක්ෂතාවය පමණක් විය හැකියි. එය ලෝකය වෙනුවෙන් කැප කරන්න.

ඩෙන්සල් වොෂින්ටන් යනු හොලිවුඩ් අහසේ දිදුලන තරුවක් පමණක් නොවේ; ඔහු අසාර්ථකත්වය පඩිපෙළක් කරගත් යෝධයෙකි. ඔබත් අද යම් තැනක අසාර්ථක වී සිටින්නේ නම්, අධෛර්යමත් නොවන්න. ඔබත් ඩෙන්සල් මෙන් ඉදිරියට වැටෙන්න. ඔබේ ජීවිතය අවසානයේ ඔබ වටා සිටින ඔබේ දක්ෂතාවල අවතාර කෝපයෙන් නොව, සිනාසෙමින් ඔබ දෙස බලනු ඇත. මතක තබා ගන්න, ඔබ කවුද යන්න තීරණය කරන්නේ ඔබේ ජයග්‍රහණ නොව, ඔබ අසාර්ථක වූ පසු නැවත නැගිටින ආකාරයයි!

“ජීවිතය සෘජු මාර්ගයක් නොවෙයි.

වැරදි තියෙයි, වැටීම් තියෙයි, බයත් තියෙයි.

නමුත් ඒ හැම වැටීමක්ම, ඔයා යන මාර්ගය පැහැදිලි කරන පාඩමක් !

අවදානමෙන් පසුබට වෙන්න එපා. අද ගත්ත පියවර, හෙට ඔයාගේ ජීවිතය වෙනස් කරයි.

ඉතින් වැටෙන්න බය වෙන්න එපා, හැබැයි ඉදිරියට වැටෙන්න.

මොකද ජීවිතේ හොඳම දේවල් තියෙන්නේ, බය අභිබවා ගත් පියවරෙන් පස්සේ.

ඔයාට තියෙන හැමදේම දීලා, ඔයාගේම ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ජීවත් වෙන්න.”

***

(මෙම අන්තර්ගතයන් උපුටා ගන්නේ නම්, ඒ සෑම විටකදීම ceylonreader වෙබ් අඩවියේ විස්තරය සඳහන් කිරීමට කාරුණික වන්න)