ජංගම දුරකථනයේ බලපෑම හා ඉන් මිදීමේ ප්රතිලාභ
ජංගම දුරකථනය,
දුරස්ථව සිටින්නන්,
සමීප කිරීමට සමර්ථ මෙවලමක් මෙන්ම,එය නිවැරදිව භාවිත නොකල හොත්,
සමීපතමයන් අතර දුරස්ථභාවයක්
ඇති කිරීමටද හැකි මෙවලමකි..
ස්මාර්ට් ෆෝන් ඇබ්බැහියෙන් මිදී දින 14 ක් තුළ ඔබේ මොළය සහ ශරීරය අලුත්වැඩියා වන විද්යාත්මක ගමන
***
මේ ලිපිය, @AsapSCIENCE යූටියුබ් චැනලයේ What Happens To Your Brain When You Mindlessly Scroll? වීඩීයෝව ඇසුරින් සකසන ලද ලිපියකි.
Cover image credit goes to health.harvard.edu
***
අද ලෝකයේ අපේ සමීපතම මිතුරා වී ඇත්තේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයයි. සාමාන්ය ඇමරිකානු ජාතිකයෙකු දිනකට 2,600 වතාවකට වඩා තම දුරකථනය ස්පර්ශ කරන බව සොයාගෙන ඇත. එහි නොනවත්වා කරන තිරයේ ඉහල පහල යාම (Scrolling) හුදෙක් විනෝදාංශයක් නොව, එය ඔබේ මොළයේ ස්නායු පද්ධතිය (Neurology) භෞතිකව වෙනස් කරන ක්රියාවලියකි. ඔබ මොහොතකට හෝ ඔබේ දුරකථනයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඈත් වීමට උත්සාහ කළහොත්, ඔබේ ශරීරය සහ මොළය තුළ සිදු වන විප්ලවීය වෙනස කෙබඳු විය හැකිද? මෙම ලිපිය ඒ පිළිබඳව කළ විද්යාත්මක ගවේෂණයකි.
පළමු පැය කිහිපය: දැඩි ආශාව සහ ඇබ්බැහිය සමඟ සටන
දුරකථනය පසෙක තබා පළමු පැය ගත වන විට, ඔබ නොදැනුවත්වම එය අතට ගැනීමට අවම වශයෙන් 3-4 වතාවක්වත් උත්සාහ කරනු ඇත. සංඛ්යාලේඛනවලට අනුව සාමාන්ය පුද්ගලයෙකු දිනකට 52 වතාවක් තම දුරකථනය පරීක්ෂා කරයි. මෙය නිකම්ම පුරුද්දක් නොව, මොළයේ ඇති ස්නායු පථයන් දුරකථනයෙන් ලැබෙන කුඩා ත්යාග (Micro-rewards) වලට දැඩි ලෙස හුරු වී තිබීම නිසා ඇතිවන බලපෑමකි.
Source: simplypsychology.org
පැය 12 ක් ගතවන විට ඔබට දැඩි නොසන්සුන් බවක් සහ කාංසාවක් (Anxiety) දැනෙන්නට පටන් ගනී. විද්යාත්මකව බැලූ කල, දුරකථනය පරීක්ෂා කිරීම නැවැත්වූ විට ඔබේ ශරීරය කෝටිසෝල් (Cortisol) නැමැති ආතති හෝර්මෝනය නිපදවයි. TikTok වීඩියෝවක්, Instagram Like එකක් හෝ පණිවිඩයක් ලැබෙන විට මොළයේ ඩොපැමින් (Dopamine) නිකුත් වන අතර, එය මොළයේ පලදායි සමාජ අන්තර්ක්රියා ලෙස හඳුනා ගනී. මෙම උත්තේජනය නැති වූ විට මොළය දැඩි ආතතියකට ලක් වේ. ඔබ ඔබේ දුරකථනයට ආදරය කරනවාට වඩා, එයින් ලැබෙන ස්නායු උත්තේජනයට ඔබ වහල් වී ඇත.
පළමු දිනය: FOMO සහ ශරීරයේ රෝගී ලක්ෂණ
දුරකථනය නොමැතිව පැය 24 ක් ගත වන විට බොහෝ දෙනෙකුට FOMO (Fear Of Missing Out) හෙවත් “තමාට යමක් මගහැරේ යැයි ඇතිවන බිය” දැනෙන්නට පටන් ගනී. සමීක්ෂණයකට අනුව, මෙහිදී පුද්ගලයන්ගේ
- හෘද ස්පන්දන වේගය ඉහළ යයි.
- රුධිර පීඩනය වැඩි වේ.
- තමන්ටත් නොතේරෙන අමුතු නොසන්සුන් බවක් ඇති වේ.
තාක්ෂණික සමාගම් අපේ මොළය “හයිජැක්” (Hijack) කර ඇති බව මින් පැහැදිලි වේ. ඔවුන් Reward Prediction, Error Encoding වැනි සංකල්ප භාවිතා කරමින් අපව රවටයි. උදාහරණයක් ලෙස, අප ආහාර ගන්නා විට ලැබෙන තෘප්තිය කලින් අනුමාන කළ හැකිය. නමුත් දුරකථනය එසේ නොවේ; එහි ලැබෙන notification එකකින් කුමක් වේදැයි අපට නිශ්චිතව කිව නොහැක. මෙම අනපේක්ෂිත බව නිසා මොළය නිතරම දුරකථනය දෙස බැලීමට අපව පොළඹවයි.
තෙවන දිනය: සංත්රාසය, කම්පන සහ සබඳතා අලුත් වීම්
තුන්වන දිනය වන විට, බොහෝ දෙනෙකුට Phantom Vibration හෙවත් “මනඃකල්පිත කම්පනය” දැනේ. ඔබේ සාක්කුවේ දුරකථනය නොමැති වුවද, එය වයිබ්රේට් වන්නාක් මෙන් හෝ රින්ග් වන්නාක් මෙන් ඔබට දැනෙනු ඇත. මෙය ඔබ දුරකථනයට කෙතරම් තදින් ඇබ්බැහි වී සිටියේද යන්න පෙන්වන භයානක ලක්ෂණයකි.
නමුත් මෙතැන් සිට යහපත් දේ සිදු වේ. ඔබ මෙතෙක් කල් ඔබේ සමීපතමයන් මඟහරිමින් දුරකථනයට අවධානය දුන් Phubbing/Phone Snubbing ක්රියාවලිය නතර වේ. අධ්යයනයකට අනුව, දුරකථනය දෙස නොබලා සන්නිවේදනය කරන පුද්ගලයන්ගේ සබඳතාවල ගුණාත්මකභාවය සහ තෘප්තිය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතී. ඔබේ පවුලේ අය සහ මිතුරන් සමඟ ඇති සබඳතා නැවත ශක්තිමත් වීමට පටන් ගන්නේ මේ කාලයේදීය.
පස්වන දිනය: බුද්ධිමය පිම්මක් සහ අවධානය
දුරකථනය නොමැතිව දින 5 ක් ගතවන විට ඔබේ අවධානය යොමු කිරීමේ හැකියාව (Attention span) සීඝ්රයෙන් වර්ධනය වේ.
- පරීක්ෂණයකදී සොයාගත්තේ ස්මාර්ට් ෆෝන් භාවිතා කරන සිසුන්ට එක් විෂයක් කෙරෙහි අවධානය රඳවා ගත හැක්කේ තත්පර 65 ක් වැනි කෙටි කාලයක් පමණක් බවයි.
- කාර්යාල සේවකයන්ට එය විනාඩි 3 කි.
කර්නගි මෙලන් විශ්වවිද්යාලයේ අධ්යයනයකට අනුව, දුරකථනය ක්රියා විරහිතකර වැඩ කරන සිසුන් අනෙක් සිසුන්ට වඩා 20% කින් ඉහළ දක්ෂතා පෙන්වයි. මෙයට හේතුව මොළයට එකවර කාර්යයන් දෙකක් කිරීමට නොහැකි වීමයි. දුරකථනයක් තිබෙන විට ඇතිවන Switch Cost Effect හෙවත් කාර්යයන් අතර මාරු වීමේදී වැය වන ශක්තිය ඉතිරි වන නිසා, ඔබේ පාසල් හෝ රැකියා කටයුතු වඩාත් සාර්ථක වේ.
පළමු සතිය: බුද්ධිමය මට්ටම සහ සුවබර නින්ද
සතියක් පමණ ගතවන විට ඔබේ විශ්ලේෂණාත්මක බුද්ධිය වර්ධනය වේ. 660 දෙනෙකු යොදාගෙන කළ පරීක්ෂණයකින් හෙළි වූයේ අධික දුරකථන භාවිතය සහ අඩු බුද්ධි මට්ටම අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇති බවයි. එමෙන්ම, සතියක් අවසානයේදී ඔබේ නින්දේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ යයි. ස්මාර්ට් ෆෝන් තිරයෙන් නිකුත් වන නිල් ආලෝකය (Blue light) නින්දට බාධා කරන අතර, දුරකථනය පසෙක තැබූ විට ඔබේ ශරීරයේ ස්වභාවික නින්දේ චක්රය නැවත ස්ථාපිත වේ.
දෙවන සතිය: කායික සහ මානසික සුවය
දින 14 ක් සම්පූර්ණ වන විට ඔබේ ශරීරය සහ මනස සැබෑ ලෙසම සුව වීමට පටන් ගනී:
- විශාදය (Depression) සහ කාංසාව අඩුවීම: දිනකට පැය 5 කට වඩා දුරකථනය බලන යෞවනයන් විශාදයට ගොදුරු වීමේ අවදානම 71% කින් වැඩි බව පර්යේෂණ පෙන්වයි. දුරකථනයෙන් ඈත් වීම මෙම අවදානම පහත හෙළයි.
- ශරීරයේ වේදනාවන් සමනය වීම: Text Neck ලෙස හඳුන්වන බෙල්ලේ වේදනාව සහ මැණික් කටුවේ වේදනාවන් නැති වී යයි.
- ස්නායු පද්ධතියේ සුවය: අධික ලෙස දුරකථනය අල්ලාගෙන සිටීම නිසා අතේ ඇති Median Nerve නැමැති ස්නායුව ඉදිමී, Carpal Tunnel Syndrome (අතේ ඇඟිලි හිරිවැටීම සහ දුර්වල වීම) ඇති විය හැක. දින 14 ක් යනු මෙම ස්නායු පද්ධතියට විවේකයක් ලබා දී නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමට ප්රමාණවත් කාලයකි.
ඔබේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය යනු ඉතා ප්රයෝජනවත් මෙවලමකි. නමුත් එය ඔබව පාලනය කිරීමට ඉඩ දීමෙන් ඔබේ මොළය, ශරීරය සහ සබඳතා විනාශ විය හැකිය. දින 14 ක මෙම අභියෝගය අපට උගන්වන්නේ තාක්ෂණයෙන් තොරව අපට වඩාත් බුද්ධිමත්, නිරෝගී සහ සන්තෝෂවත් ජීවිතයක් ගත කළ හැකි බවයි.
ඔබ අද සිට ඔබේ දුරකථන භාවිතය සීමා කිරීමට සූදානම්ද? ඔබේ පළමු පියවර ලෙස අද රාත්රියේ නින්දට යාමට පැයකට පෙර දුරකථනය ක්රියා විරහිත කර බලන්න.
ඔබට එය කළ හැකිද?
***
(මෙම අන්තර්ගතයන් උපුටා ගන්නේ නම්, ඒ සෑම විටකදීම ceylonreader වෙබ් අඩවියේ විස්තරය සඳහන් කිරීමට කාරුණික වන්න)
