Burnout: ජයග්‍රහණයන් වෙනුවෙන් කැපකල හුස්ම

දිවා රෑ නොදැන, සිහින හඹාගිය, නින්දත් හුස්මත් අහිමි ජීවිතයක්..

නොදැනම බිඳුනු දා,

කුමක් පසුපස දුවන්නේදැයි වත් නොදැන..

***

මේ ලිපිය, @mattdavella යූටියුබ් චැනලයේ The Other Side of Burnout වීඩීයෝව ඇසුරින් සකසන ලද ලිපියකි.

Cover image credit goes to betterup.com

***

කාර්යබහුල වීම, එලදායිතාව නොවේ – Matt D’Avella

සාර්ථකත්වයේ උගුල: අප නොදැනුවත්වම අපවම දවාගන්නා Burnout හි යථාර්ථය

අප අද ජීවත් වන්නේ වැඩියෙන් වැඩ කරන තරමට වැඩියෙන් ප්‍රතිඵල ලැබේ යන මතය රජ කරන ලෝකයකයි. සමාජ මාධ්‍ය දෙස බැලූ විට පෙනෙන්නේත් විවිධාකාර වූ මිනිසුන් නොනිදා වැඩ කරන අයුරුත්, ඒ සෑම කෙනෙකුම සාර්ථකත්වයේ හිණිපෙත්තටම යන අයුරුත්ය. නමුත් මේ දිලිසෙන සාර්ථකත්වයට පිටුපසින් ඇති අඳුරු සෙවනැල්ල ඔබ දැක තිබේද? ප්‍රකට යූටියුබ් නිර්මාණකරු Matt D’Avella ඔහුගේ අත්දැකීම් සහ Jason Zook ගේ සත්‍ය කතාව ඇසුරින් මේ පිළිබඳව අපූරු විවරණයක් කරයි.

මෙම ලිපිය කියවන ඔබත් ඇතැම් විට මේ මොහොතේ මහා වෙහෙසකින් පසුවන කෙනෙකු විය හැකියි. ඔබ කරන රැකියාව හෝ ව්‍යාපාරය ඔබේ ජීවිතයම ගිලගෙන ඇති බව ඔබට දැනෙනවාද? එසේනම්, මෙය ඔබ වෙනුවෙන්ම ලියවුණු ලිපියකි.

පළමු කොටස: Burnout යනු කුමක්ද? එය අප කරා පැමිණෙන්නේ කෙසේද?

Burnout හෙවත් ‘පිලිස්සී අළුවී යාම’ යනුවෙන් අර්ථ දක්වන්නේ හුදෙක් කායික වෙහෙසක් පමණක් නොවේ. එය ඔබ කරන කාර්යය දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කිරීම නිසාවෙන්, ඔබේ මුළු ජීවිතයම අවසානයේ යාන්ත්‍රික ඇඹරුම් යන්ත්‍රයක් (Grind) බවට පත්වීමේ තත්වයයි.

Matt D’Avella පවසන පරිදි, Burnout වීමේ ලක්ෂණ මෙසේය:

• රාත්‍රී කාලයේ නිදි වරාගෙන වැඩිපුර වැඩ කිරීම

• ශරීරයට ඔරොත්තු නොදෙන තරමට කැෆේන් (Caffeine) සහ ශක්තිජනක පාන (Energy Drinks) මත යැපීම.

• දිවා ආහාරය පවා මේසය මතම (At your desk) ගැනීමට සිදුවීම.

• සති අන්තය පවා පරිගණක තිරයක් ඉදිරිපිට ගත කිරීම.

මේ හා සමාන්තරව ඔබේ ජීවිතයේ වටිනා බොහෝමයක් දේවල් ගිලිහී යයි. ව්‍යායාම් කිරීමට කාලයක් පවා නොමැති වේ. සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර ගැනීමට විවේකයක් හෝ අවසානයේදී හුස්මක් ගැනීමටවත් නිදහසක් නැති වී යයි. ඔබ තුළ ඇති අසීමිත අභිලාෂය හෝ ඔබ පීඩා විඳින ඒ අසීරු කාලසටහන නිසා ඔබ නොදැනුවත්වම ප්‍රපාතයකට ඇද වැටේ. මෙය ඔබ සිතනවාට වඩා අද ලෝකයේ පොදු තත්වයකි.

දෙවන කොටස: ඉටිපන්දම දෙපසින්ම දැල්වීම සහ පීඩනය

අප සැමවිටම එකම දේ නැවත නැවතත්, කිසිදු විවේකයකින් තොරව සිදු කරන විට Burnout වීම අනිවාර්යය වේ. මෙය හරියට ඉටිපන්දමක ඉටි අවසන් වූවාක් මෙනි. තවදුරටත් දැල්වෙන්නට දෙයක් ඉතිරිව නැත. නමුත් අවාසනාවකට මෙන්, අද සමාජ ක්‍රමය තුළ අප සිරවී සිටිනේ විශාල පීඩනයක් තුලයි.

“මම මේ වැඩේ මොහොතකට නතර කළොත්, මගේ ආදායම නැති වෙයිද? මම අසාර්ථක වෙයිද?” යන බිය නිසාම අප දරාගත නොහැකි පීඩනයක් කරේ තබාගෙන නිරතුරුව දිව යයි. මේ උත්සාහය අවසානයේ ඔබව Overwhelmed හෙවත් අතිශය පීඩනයට ලක් වූ අයෙකු බවට පත් වේ.

මෙය හුදෙක් ඔබේ දෛනික කාර්යයන් වලට එරෙහි වීමක් නොවේ; මෙය ඔබව ඒ සමඟින් ඉඳිරියට යා යුත්තේ කෙසේ, කොතෙක් දුරටද යන්න පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට දරන ප්‍රයත්නයක් ය.

ඔබේ ආශාව (Passion) හෝ උමතුව (Obsession) හොඳ දෙයක් විය හැකියි. එයින් ඔබට වටිනා නිර්මාණ කළ හැකියි. නමුත් ඔබ කරන්නේ කුමක්ද සහ එය කරන්නේ ඇයිද යන්න ගැන මුල සිටම පැහැදිලි අවබෝධයක් නැතිනම්, එය මහා විනාශයකින් කෙළවර විය හැකියි.

තෙවන කොටස: ජේසන් සුක්ගේ (Jason Zook) අමුතු ව්‍යාපාරය සහ එහි ඇතුළාන්තය

Burnout හි බියකරු බව වටහා ගැනීමට හොඳම උදාහරණය වන්නේ Jason Zook ගේ කතාවයි. 2009 වසරේදී ඔහු “I Wear Your Shirt” නමින් අමුතු ව්‍යාපාරයක් ඇරඹුවේය. ඔහුගේ අදහස වූයේ සමාගම්වල බ්‍රෑන්ඩ් එක සහිත ටී-ෂර්ට් එකක් දිනපතා ඇඳීම වෙනුවෙන් මුදල් අය කිරීමයි.

ඉන් ජේසන්ගේ සාර්ථකත්වය කෙටි කාලයකින් පහත පරිදි වර්ධනය විය:

• පළමු දින ඩොලර් 1ක් අය කළ අතර, සෑම දිනකම එය තවත් ඩොලරයකින් වැඩි විය.

• වසර කිහිපයක් ඇතුළත ඔහු ඩොලර් මිලියනයකට වඩා ආදායම් ඉපයීය.

• පිටතින් බලන විට ඔහු මහා ධනවතෙකු සහ සාර්ථක ව්‍යවසායකයෙකු ලෙස පෙනුණි.

නමුත් Matt D’Avella හෙළි කරන පරිදි, මේ සාර්ථකත්වය පිටුපස තිබුණේ මහා බිඳවැටීමකි. ව්‍යාපාරය දියුණු වන විට ජේසන්ගේ කණ්ඩායම පස් දෙනෙකු දක්වා වර්ධනය විය. එවිට ඔහුට සියලු මෙහෙයුම් පාලනය කිරීමට, ඊමේල් වලට පිළිතුරු දීමට සහ විකුණුම් කළමනාකරණය කිරීමට සිදු විය. ඔහුගේ වැඩ ප්‍රමාණය පස් ගුණයකින් වැඩි විය.

එය ජේසන්ගේ වචන වලින්ම කිවහොත්:

“මම දිනකට පැය 14ක් වැඩ කළා. මිතුරන්ගේ මංගල උත්සව මඟ හැරුණා. මම මටම හිරගෙයක් හදාගත්තා. මතුපිටින් බලන විට මම සන්සුන්ව පාවෙන තාරාවෙක් වගේ පෙනුනත්, වතුර යටින් මම ගිලෙන්නට නොදී මගේ පය ගසමින් දැඩි සටනක නිරත වුණා.”

අවසානයේ ඩොලර් මිලියන ගණනක් ඉපයූ ජේසන්, ඩොලර් ලක්ෂයක පමණ ණයකාරයෙක් විය. ඔහු කායිකව අසනීප වී, මානසිකව ද බිඳ වැටුණි.

සිව්වන කොටස: අපි ජේසන්ගේ කතාවෙන් ඉගෙන ගත යුතු ප්‍රධාන පාඩම්

ජේසන්ගේ කතාව අපට වැදගත් පාඩම් කිහිපයක් කියා දෙයි.

I. Sprint මානසිකත්වය සහ එහි සීමාව

ඕනෑම අලුත් වැඩක් ආරම්භයේදී අපට වේගයෙන් දුවන්නට (Sprint) සිදු වේ. ව්‍යාපාරයකට හෝ ව්‍යාපෘතියකට මුල් කාලයේදී අමතර කාලයක් වැය කිරීම අවශ්‍යයි. නමුත් ගැටලුව වන්නේ එම Sprint එක ජීවිත කාලය පුරාම පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමයි. ඕනෑම ධාවකයෙකුට විවේකයක් අවශ්‍යයි. ඔබ සැමවිටම Deadline එකක් අසල වැඩ කරනවා නම්, එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ ඔබේ ප්‍රමුඛතා (Priorities) පටලවාගෙන ඇති බවයි.

II. ව්‍යාපාරික සාර්ථකත්වය සහ ජීවිතයේ ගුණාත්මකභාවය

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ “මම මගේ ව්‍යාපාරය සාර්ථක කරගත් පසු මට නිදහසේ ජීවත් විය හැකියි” කියාය. නමුත් Matt D’Avella පවසන්නේ එය සම්පූර්ණ අසත්‍යයක් බවයි. ව්‍යාපාරයක් දියුණු වන තරමට, එහි ගැටලු වැඩි වේ, කළමනාකරණය කිරීමට සිදුවන මිනිසුන් ගණන වැඩි වේ. ඔබ ජීවිතයට ප්‍රමුඛතාවය නොදෙන්නේ නම්, ව්‍යාපාරය දියුණු වන විට ඔබ තව තවත් කාර්යබහුල වනවා ඇත.

පස්වන කොටස: Burnout වලින් බේරීමට ප්‍රායෝගික විසඳුම්

අප සැමවිටම වේගයෙන් දුවන්නට අවශ්‍ය නැත. ඔබ යම් ස්ථාවරත්වයකට පත් වූ පසු, ඔබේ ජීවිතය රැක ගැනීම සඳහා දැඩි නීති පද්ධතියක් (Rules) සකස් කරගත යුතුය. Matt D’Avella යෝජනා කරන සමහර නීතින් මෙසේය:

• සවස 6 වන විට සේවා ස්ථානයට අදාල කාර්යයන් නතර කිරීම: දවස අවසානයේ ඔබේ පරිගණකය අනිවාර්යයෙන්ම වසා දමන්න.

• ලැප්ටොප් එක නිවසට නොගැනීම: සේවා ස්ථානය සහ නිවස වෙන් කර තබා ගැනීම මින් හඟවයි.

• ඊමේල් පාලනය: ඔබේ පෞද්ගලික දුරකථනයෙන් සේවා ස්ථානයට සම්බන්ධ ඊමේල් ඉවත් කරන්න. උදෑසන 9ට පෙර ඊමේල් පරීක්ෂා නොකරන්න.

• සති අන්තයේ විවේකය: සෙනසුරාදා සහ ඉරිදා දිනවල රැකියාවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර වන්න.

• තිරවලින් ඈත්වීම (No Screens): නින්දට යාමට පෙර ජංගම දුරකථන හෝ ලැප්ටොප් භාවිතයෙන් වළකින්න.

මෙම නීති සරල බව පෙනුනත්, ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට තදබල විනයක් (Discipline) අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සයවන කොටස: සීමාවන් හඳුනාගැනීම (Finding Your Edge)

අප හුදෙක් ‘වැඩ කිරීමට එරෙහි’ (Anti-hustle) පිරිසක් නොවේ. අපේ සිහින වෙනුවෙන් වැඩ කිරීම අවශ්‍ය බව අපි දනිමු. නමුත් වැදගත්ම දේ වන්නේ අපේ සීමාව (Boundary) හඳුනා ගැනීමයි.

සෑම කෙනෙකුටම තමන්ගේම සීමාවක් ඇත. වැලි තලාව මත ඔබ ඇඳ ගන්නා රේඛාව එයයි. එම රේඛාවෙන් එපිටට ගියහොත් ඔබ විනාශ වන බව ඔබ තේරුම් ගත යුතුය. Matt පවසන පරිදි, ඔහු රක්ෂණ ව්‍යාපාරයක යෙදී සිටියදී අත්විඳි මහා පීඩනය නිසා ඔහු ඔහුගේ සීමාව හඳුනා ගත්තේය. දැන් ඔහු නැවත කිසිදා එම සීමාව ඉක්මවා යන්නේ නැත.

ඔබට ලෝකයේ සියලුම ගනුදෙනුකරුවන්, සියලුම ව්‍යාපෘති සහ සියලුම මුදල් ලබා ගත හැකියි. නමුත් එයින් ඇති ඵලය කුමක්ද? අවසානයේ ඔබ නිරෝගීව සහ සතුටින් නැතිනම් ඒ කිසිවකින් පලක් නැත. වැඩියෙන් වැඩ කිරීමෙන් සියලු ප්‍රශ්න විසඳේ යැයි සිතීම මායාවකි. සැබෑ සාර්ථකත්වය රැඳී ඇත්තේ සීමාවන් පනවාගෙන, නිවැරදි වේලාවට වේගය අඩු කරමින්, තමන්ගේ කායික හා මානසික සෞඛ්‍යය රැක ගැනීම මතයි.

අමතක නොකරන්න; ඔබ යන්ත්‍රයක් නොව මනුෂ්‍යයෙකි. ඔබේ ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට නම්, ඔබ පළමුව ජීවත් විය යුතුය.

***

(මෙම අන්තර්ගතයන් උපුටා ගන්නේ නම්, ඒ සෑම විටකදීම ceylonreader වෙබ් අඩවියේ විස්තරය සඳහන් කිරීමට කාරුණික වන්න)